Bookfolio

Między Innymi. Tropy Trzeciego

Wojciech Kalaga

językoznawstwo, nauka o literaturze

Trzeci/e wymyka się dychotomiom, wymyka się także władzy logosu i języka. W najogólniejszym sensie Trzecie jest sposobem myślenia – myślenia Trzecim – które nie tyle sprzeciwia się nakazom logiki dwuwartościowej, co dostrzega obszary sensu przez nią pominięte. Obszary te, w różnych ich przejawach, nazywam tu obszarami Trzeciości – terminem zapożyczonym z fenomenologii i semiotyki Charlesa S. Peirce’a, ale używanym przeze mnie w znaczeniu znacznie szerszym od oryginalnego; u Peirce’a Trzeciość to przede wszystkim myśl, która nadaje znaczenie znakowi, w tej książce natomiast oznacza ona domenę, w której pod jakąś postacią pojawia się coś Trzeciego lub ktoś Trzeci, a także jakość będącą właściwością tej domeny. Podobnie szeroko rozumiem tu kategorię Trzeciego: obejmuje ona wszystkie trzy formy rodzajowe. „Trzecie”, w rodzaju nijakim, odnosi się do zjawisk lub znaczeń podważających myślenie binarne i kreujących własne obszary sensu, zaś „Trzeci” (i „Trzecia”) określa osobę, której obecność lub pojawienie się zmienia w sensie etycznym lub emocjonalnym charakter relacji Ja – Inny lub Ja – Drugi. Kategoria Trzeciego może zatem z jednej strony mieć charakter osobowy, ucieleśniać się w naszym bliźnim lub nas samych, z drugiej zaś może określać zjawisko semantyczne, przedmiot lub proces, fantazmat lub figment umysłu, którym towarzyszy nadwyżka znaczenia niemieszcząca się w binarnych opozycjach. Trzecim będzie zatem i chora, i fantom cielesnej projekcji, i parergon na granicy wnętrza i zewnętrza, i znaczenie wymykające się binaryzmom, ale też osoba ingerująca swą obecnością w relacje między mną a Innym, a wreszcie, w najprostszym znaczeniu, także „ten Trzeci” lub „ta Trzecia” w literackim trójkącie erotycznym. Zważywszy na wskazaną wyżej heterogeniczną naturę Trzeciego nie podejmuję tutaj systematycznej taksonomii tej kategorii, a raczej próbę usytuowania i udokumentowania jej najbardziej wyrazistych (i najbardziej interesujących) uzewnętrznień i postaci. Inaczej mówiąc – jak wskazuje tytuł – będę poszukiwał rozmaitych tropów Trzeciego w obszarach myśli i literatury, przy czym „tropy” należy tu rozumieć w dwojakim sensie: jako ślady w dyskursach rozsadzających myśl dychotomiczną lub traktujących o relacjach Tożsamy‑Inny‑Trzeci oraz jako metaforykę ujawniającą się w tych dyskursach. Z Wprowadzenia Wojciech Kalaga – emerytowany profesor teorii literatury i literatury angielskiej. Twórca i redaktor naczelny periodyku „Er(r)go: Teoria – Literatura – Kultura”; General Editor serii „Literary and Cultural Theory” w Peter Lang Verlag. Wieloletni dyrektor Instytutu Kultur i Literatur Anglojęzycznych Uniwersytetu Śląskiego. Prowadził badania i wykładał m.in. w uniwersytetach Yale, Mannheim, Queensland, Tarragona i Murdoch, gdzie kierował Department of English and Comparative Literature. Były wiceprzewodniczący Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk, były członek Polskiej Komisji Akredytacyjnej. Autor polsko- i anglojęzycznych monografii naukowych, m.in. Mgławice dyskursu, The Mental Landscape; redaktor kilkudziesięciu prac zbiorowych, w tym Dylematy wielokulturowości, Cartographies of Culture, Mapping Literary Space(s)

Szczegóły

Data wydania
22 grudnia 2025
Liczba stron
500 str.
Wydawnictwo
Instytut Badań Literackich PAN
Język
polski
Format
papier
Cykl
Nowa Humanistyka
Gatunek
językoznawstwo, nauka o literaturze
ISBN
9788367957670

Opinie czytelników

Oceń tę książkę

0/10

Kiedy przeczytana?

2026-11-19

Oceniona książka trafi na półkę Przeczytane.

Bezpłatne konto Bookfolio

Dodaj „Między Innymi. Tropy Trzeciego" do swojej półki

Załóż darmowe konto i miej swoje lektury, oceny oraz postępy w jednym miejscu. Dołącz do grona zadowolonych czytelników, którzy już wiedzą, co przeczytali i co chcą przeczytać.

Trzy półki czytelnicze

Przeczytane, Teraz czytam i Chcę przeczytać. Uporządkuj swoje książki w sekundy.

Oceny i recenzje

Skala 1-10, prywatne notatki, ulubione cytaty. Wracaj do swoich opinii kiedy chcesz.

Statystyki i wyzwania

Ustal roczny cel czytelniczy i obserwuj jak rośnie liczba przeczytanych stron.

Rekomendacje i grafiki

Odkrywaj kolejne tytuły i generuj estetyczne podsumowania roku w książkach.