Miało być trochę lepiej… Z Jürgenem Habermasem rozmawiają Stefan Müller-Doohm i Roman Yos

Wywiad rzeka, który z Jürgenem Habermasem przeprowadzili Stefan Müller-Doohm i Roman Yos, jest retrospektywnym spojrzeniem na ewolucję jego myślenia, rozwój współczesnej filozofii, a także zapisem aktualnych poglądów myśliciela na temat podstawowych kwestii społecznych i politycznych. O zadaniach filozofii: Odkrycia naukowe bowiem zyskują oświecający charakter dopiero wtedy, gdy odnoszą się do naszego zawsze już „rozumiejącego” bycia-w-świecie – to znaczy do nieuchronnie zawsze danego już przedrozumienia, jak znajduje­my się w naszym świecie życia i w kulturowo dziedziczonym hory­zoncie. Uważam artykulację tego samorozumienia przy wykorzystaniu aktu­alnie dostępnej nam wiedzy naukowej za właściwe zadanie filozofii. O końcu epoki rewolucji: Moje pokolenie po wstrząsie upadku cywi­lizacji miało dwa doświadczenia historyczne. Mimo rozczarowania wszelkimi dalej sięgającymi celami politycznymi nauczyliśmy się, a dziś trzeba powiedzieć: musieliśmy się nauczyć, że odbudowa zniszczonych wojną społeczeństw w demokracjach kapitalistycz­nych w warunkach systemowej konkurencji może iść w parze z bu­dową państwa opiekuńczego. Potem koniec zimnej wojny nauczył nas, że kapitalizmu, który zapanował na całym świecie, nie można już zwalczyć rewolucją w sensie Marksa. O fałszywej opozycji: republikanizm vs liberalizm: [Moja teoria polityczna] stanowi próbę uniknięcia komplementarnych błędów dwóch klasycznych tradycji: republikanizmu i liberalizmu. Propagują one bowiem prymat jednej z dwóch równie pożądanych za­sad legitymizacji: „rządów ludu” lub „rządów prawa”. Zamiar usta­nowienia dobrowolnego stowarzyszenia wolnych i równych obywa­teli byłby jednak równie chybiony, gdyby podporządkować demokrację rządom prawa i gdyby, odwrotnie, poddać woli ludu państwo prawa oparte na prawach podstawowych. Ja tym­czasem pokazuję „jednoźródłowość” obu zasad, ponieważ w pro­cesie politycznym jedna może wejść do gry tylko dzięki realizowaniu drugiej.