Mgła

„Dobra opowieść buduje się powoli jak gmach, najpierw widać jedynie doły, żwir i głazy, zwały piachu i gromady robotników (…) a jednak wszystko się wspina, pełznie jedno po drugim ku górze, niechlujnie, bez żadnego ładu, który dałoby się zawczasu odnaleźć i odczytać(...)” To zdanie jest znakomitym komentarzem do powieści Anny Brzezińskiej, której czytanie było dla mnie istną drogą przez mękę. Nie twierdzę jednak, że to zła książka. Na pewno autorka miała świetny pomysł i konsekwentnie go realizowała, ale według mnie ta budowla jednak chwieje się w posadach. Używając zacytowanej na początku metafory, w „Mgle” cegły są bardzo solidne i zrobione ze znakomitej jakości gliny, ale zaprawa murarska jest kiepska i dlatego całość się chwieje. Owe cegły to warstwa językowa tej jakże oryginalnej książki i jej opracowanie graficzne. Pięknie wydana, opatrzona grafikami będącymi fragmentami rycin Dürera i inicjałami na początku rozdziałów udatnie imitującymi manuskrypty ze średniowiecznych bibliotek, z wyklejkami wewnątrz okładek, na których przedstawiono plan opisywanego miasta i mapę świata wokół niego, zadowoli najbardziej wymagających bibliofili. To robota wydawcy, ale i autorka napracowała się, tworząc opowieść napisaną językiem imitującym średniowieczną gawędę snutą przez starego barda rycerzom przy palenisku. Język „Mgły” obfituje w soczyste porównania („miejskie bramy zwierają się jak usta leciwej mniszki po połknięciu trufli”),wieloczłonowe wyliczenia zajmujące nawet pół strony tekstu i bardzo ekspresywne słownictwo udanie oddające atmosferę miasta, w którym toczą się wydarzenia. Mnóstwo tu wulgaryzmów, opisów brutalnych scen mordów, gwałtów, czy niewybrednych żartów. Wielką trudnością dla czytającego ( a przynajmniej dla mnie) są budowane przez autorkę zdania. Niektóre zajmują nawet po 2 strony, zawierają liczne dygresje i tak różne rodzaje informacji, że kiedy się dotrze do końca to nie wie się, od czego się zaczęło. Umęczyłam się tym sposobem opowiadania, ale mimo to widzę w nim pewien sens. Dzięki niemu ta opowieść płynie jak wzburzona rzeka i dobrze naśladuje słowotok gawędziarza, który próbuje omamić słuchaczy swoim talentem epickim i zakamuflować pewne niedoróbki w fabule. Zaprawa między cegłami rzeczywiście kruszy się i niezbyt ściśle trzyma. Chodzi mi o samą fabułę, bo to na niej powinna opierać się książka. Nasz bajarz snuje historię Draco, mieszkańca niegdyś zamożnego i pięknego miasta Città di Sant'Angelo, które pogrążyło się w chaosie, bezprawiu i rozpuście. Jego ubodzy mieszkańcy zapałali nienawiścią do możnych i szukają okazji do buntu. Wspomniany Draco to jednoręki bajarz, który kiedyś ułaskawiony przez córkę kasztelana wyrusza na wyprawę, by na okolicznej górze zabić smoka, uratować miasto i zostać bohaterem opiewanym w pieśniach. Niestety, cała opowieść wyraźnie się nie klei (mówiłam, że zaprawa jest felerna!),przez co umyka nam kolejność wydarzeń. Jednak finał bardzo mi się podobał, choć ciągle nie wiem, jak go interpretować. „Mgła” jest powieścią, w której zauważam sporo niepokojąco aktualnych problemów. Poczucie kryzysu świata, który sami stworzyliśmy i doprowadziliśmy na skraj przepaści, frustracja młodych ludzi, którzy nie widzą dla siebie perspektyw życiowych, czy silne rozwarstwienie na tych, którzy opływają w dostatki i przez to nurzają się w moralnym brudzie i tych, którzy nie mają nic i dlatego budzi się w nich tęsknota za kimś, kto przyszedłby i naprawił wadliwy świat, przywracając godność wykluczonym. Skądś to już znamy, prawda? Zmęczyłam się lekturą tej książki, ale mimo to polecam ją cierpliwym i wymagającym oraz lubiącym literackie wyzwania i łamigłówki.