Metafizyka

Siermiężny Arystoteles. Siermiężny nad wyraz. Ta cała 'Metafizyka' to jest właściwie jakiś szkic szkicu; luźny zbiór różnych pomyśleń na różne tematy. "NIektórzy domagają się dla wszystkiego ścisłego dowodu, innym ta ścisłość dokucza czy to wskutek tego, że nie mogą wiązać myśli, czy ze względu na drobiazgowość. Jest coś takigo w tym nadmiarze ścisłości, że niktórzy uważają ją za niegodną człowieka wolnego zarówno w stosunkach międzyludzkich, jak i w dyskusjach filozoficznych" (648). Krytyka Platona. "Teoria ta [teoria idej] wnosi różnego rodzaju trudności, ale nic nie jest bardziej absurdalne, jak twierdzenie, że istnieją pewne byty poza tymi, które widzimy w świecie materialnym, i że byty te są tymi samymi, co i byty zmysłowe z tą różnicą, że są one wieczne, podczas gdy tamte są zniszczalne. [...] Jażke można w to wszystko wierzyć. [...] Jakżeż to jest możliwe?" (653-654). "Lecz subtelności mitologiczne nie zasługują na poważne badanie" (659). "Wydaje się, iż twierdzenie Heraklita, że wszystko jest i nie jest, sprawia, że wszystko jest prawdziwe, natomiast twierdzenie Anaksagorasa, że istnieje stan pośredni między przeciwieństwami, sprawia, że wszystko jest fałszywe; gdy bowiem wszystko zostało zmieszane, mieszanina nie jest ani dobra, ani niedobra, tak iż nic prawdziwego nie można powiedzieć" (683). "[...] człowiek nie będzie "uszkodzony" ["okaleczony"], jeżeli straci jakąś część ciała albo śledzionę, lecz tylko wtedy, gdy straci kończynę, i to nie każdą, lecz tylko taką, która raz odcięta, nie może już nigdy odrosnąć. Dlatego to łysi nie są "okaleczeni"" (709). Bardzo ciekawe rozważania o przypadku. Arystoteles dostrzega istnienie wolności w świecie - nie wszystko jest z konieczności. Rozważania o istocie z Ksiegi Zeta są ciekawe, ale nieprzekonujące. Pojęcie istoty zrobiło olbrzymią karierę w filozofii, ale jest mgliste i raczej szkodliwe. "Dlatego też trudności podnoszone przez szkołę Antystenesa oraz innych tego rodzaju nieuków mają pewne usprawiedliwienie" (750). Przypis K. Leśniaka: "Energeia jest ruchem skierowanym do siebie w przeciwieństwie do kinesis, czyli ruchu skierowanego do czegoś. Najczęściej jednak Arystoteles pojmuje je synonimicznie" (758). "Nieskończoność nie istnieje potencjalnie w tym znaczeniu, że będzie kiedykolwiek aktualnie istniała oddzielnie; istnieje potencjalnie tylko dla poznania. Fakt bowiem, że proces podziału nigdy się nie kończy, pozwala myśleć, że czynność dzielenia istnieje potencjalnie, ale nie, że nieskończoność istnieje oddzielnie", aktualnie (761). Przypis K. Leśniaka: "Przestrzeń, liczba i czas są nieskończone, ale na różne sposoby. Przestrzeń jest nieskończona przez podizelność w nieskończoność. Liczba jest nieskończona przez dodawanie. Czas jest nieskończony i tak i tak" (761). "Człowiek może być ani dobry, ani zły" (776). "Dlatego ani biały, ani czarny kolor człowieka nie stanowi różnicy gatunkowej, i nie ma różnicy gatunkowej między człowiekiem białym i czarnym, nawet gdyby się nadało każdemu oddzielną nazwę. Tutaj jest bowiem człowiek pojmowany jako materia, a materia nie tworzy różnicy ani nie tworzy z indywidualnego człowieka gatunku ludzi, chociaż ciało i kości, z których się poszczególny człowiek składa, są różne. [...] Męskie i żeńskie sa właściwymi cechami zwięrzęcia nie na mocy ich istoty, lecz materii i ciała. Dlatego to samo nasienie, podlegając takim czy takim modysikacjom, staje się męskie lub żeńskie" (782-783). "Ten sam człowiek może być biały a potem czarny, a przecież białe jest przeciwieństwem czarnego" (783). Nawiązać do wątpliwości (problemów) Arystotelesa z Księgi Kappa (XI)! "Istnieje koniecznie pewna substancja wieczna i nieruchoma" (810). "Istnieje przeto coś, co będąc nieruchome, porusza, byt wieczny, substancja i akt. [...] PIerwszy Poruszyciel jest więc bytem koniecznym. [...] Konieczne jest to, co nie może być inaczej, lecz może istnieć tylko w jeden sposób" (813). "Rozum myśli o samym sobie przez uczestniczenie w przedmiocie myśli [...] tak że myśl i przedmiot myśli sa tym samym. [...] Z powyższego wynika jasno, że istnieje substancja wieczna, nieruchoma, oddzielna od rzeczy zmysłowych" (814). "Pierwsza zasada albo byt pierwotny nie porusza się ani sama przez się, ani akcydentalnie, ale powoduje pierwotny, jeden i wieczny ruch" (815). "Dowód na to, że trzeba je koniecznie uznać [55 sfer w systemie astronomicznym] zostawiam mocniejszym myślicielom]" (817). "Tak więc boski rozum myśli o sobie (skoro jest najznakomitszą z rzeczy),a jego myślenie jest myśleniem o myśleniu. [...] Skoro więc nie ma różnicy między przedmiotem myśli a myślą w przypadku tworów niematerialnych, wobec tego myśl boska i jej przedmiot będą te same, tzn. będą tworzyć jedność. [...] tak myśl boska myśli samą siebie przez całą wieczność" (819). "Jeżeli mamy jakies wspólne z nimi poglądy, nie będziemy z tego powodu żywili żalu do siebie, należy bowiem cieszyć się, jeżeli ktoś lepiej rozwiąże pewne zagadnienia niż jego poprzednicy, a inne nie gorzej" (822). "Poglądy te są niemożliwe do przyjęcia, ale niektóre z nich niewątpliwie bardziej niż inne" (832). "Poza tym, rozbieżność zdań między filozofami, którzy jako pierwsi zajmowali się liczbami, jest oznaką braku ścisłości w przytoczonych faktach i wprowadza zamieszanie do ich treści. [...] Z tego wynika, że wszyscy poniekąd mają rację, ale ogólnie rzecz biorąc, nie mają racji. A nawet sami to potwierdzają, gdyż ich twierdzenia nie zgadzają się i są rozbieżne" (841). "[...] twierdzą coś, co jest zbyt daleko od poglądu prawdopodobnego i możliwego" (845).