Marsz Radetzky'ego

"Marsz Radetzky'ego" opisuje historię rodu Trotta, która przedstawiona jest na tle szerokiej panoramy monarchii austro-węgierskiej. Opowieść zaczyna się od bitwy pod Solferino w 1859 r., gdzie jeden z bohaterów, wówczas podporucznik, ratuje życie cesarzowi Franciszkowi Józefowi, za co otrzymuje tytuł barona. Joseph Roth w swojej powieści pokazuje losy kolejnych dwóch członków rodu, syna oraz wnuka bohatera spod Solferino, którzy cały czas muszą mierzyć się ze sławą bijącą z portretu przodka. Nie jest to może powieść brawurowa pod względem fabuły, można by nawet rzec, że mało w niej akcji, za to jest to książka bardzo nostalgiczna i melancholijna, mająca wystawić swoisty pogrzeb monarchii. Bije z tej książki straszny defetyzm, odczuwa się podczas lektury, że państwo umiera wraz z jej bohaterami. Sami zresztą czują nadchodzącą burzę i zdają sobie sprawę, że nadchodzi koniec ich świata. Bo i same postacie można traktować jako odzwierciedlenie państwa. Z jednej strony mamy starostę, typowego biurokratę, który robi wszystko każdego dnia tak samo, aż w końcu nawet nie czyta pism, które podpisuje, z drugiej zaś strony mamy najmłodszego bohatera rodu, który jest żołnierzem w nadgranicznej dziurze i wpada w szpony hazardu i miłości. Co ciekawe, wszyscy zdają sobie sprawę z tej degrengolady i oczekują tego co nieuchronne, wspominając, że kiedyś wszystko wyglądało inaczej, lepiej. Bardzo podoba mi się przedstawienie samego państwa austro-węgierskiego, powieść wręcz przenosi czytelnika w tamte czasy. Nie brakuje w nich pojedynków, samobójstw, audiencji u cesarza, parad wojskowych, ale też bardziej przyziemnych wydarzeń jak suto zakrapiane imprezy czy wizyty w żydowskiej karczmie. Wszystko to jest podszyte u Rotha pewną tęsknotą za dawnym światem, który zniszczyła pierwsza wojna światowa, co jest też symbolicznym końcem powieści.