Magia słów. Polityka francuska wobec Polski po 13 grudnia 1981 r.

"Ze wszystkich krajów zachodnioeuropejskich Francja ma zapewne najdłuższe i najbardziej bogate tradycje kontaktów politycznych z Polską. Owe uprzywilejowane stosunki odzwierciedlają się nie tylko w annałach Ministerstw Spraw Zagranicznych, lecz na trwałe weszły do zbiorowej świadomości obu narodów. Ale między oppmanowskim "Francjo - błogosławione słowa twe!" a "Porządek panuje w Warszawie" generała Sebastianiego rozciąga się przestrzeń wzajemnych nieporozumień, zawiedzionych nadziei i niespełnionych planów. Stąd też stosunki polsko-francuskie, a zwłaszcza polityka Paryża wobec naszego kraju, są zawsze wdzięcznym obiektem zainteresowań badaczy i publicystów. Z wielu względów okres, jaki nastąpił po 13 grudnia 1981 roku, jest tu szczególnie interesujący. Francja bowiem, po początkowych niezręcznościach, potępiła zamach wojskowy generała Jaruzelskiego znacznie surowiej niż jakiekolwiek inne państwo europejskie, a bojkot dyplomatyczny Warszawy przez Paryż był najintensywniejszy i najbardziej dla nowych władz dotkliwy. Z drugiej jednak strony, prezydent Francji stał się w 1985 roku pierwszą głową państwa demokratycznego, która przyjęła generała Jaruzelskiego, choć zarazem okoliczności tej wizyty miały dla polskiego gościa charakter nieledwie obelżywy. Mijają kolejne cztery lata i do Warszawy przybywa, w szczytowym momencie polskiej kampanii wyborczej, prezydent Mitterrand, jakby chcąc zaznaczyć nie tylko poparcie Francji dla zachodzących w Polsce przemian, lecz także jej udział w samym ich powstaniu. Zaś znaczony tymi trzema kluczowymi datami - 1981, 1985 i 1989 - okres ośmiu lat obfitował w dramatyczne wydarzenia polityczne i nieoczekiwane posunięcia obu stron. Słowem, polityka francuska wobec Polski w tym okresie zasługuje na rzetelną monografię. Praca ta nie ma jednak takich ambicji. Jest ona raczej zapisem tego, co w tych latach wydarzyło się na linii Paryż-Warszawa i próbą wyjaśnienia pobudek, jakimi kierowała się strona francuska. Powstanie tego tekstu zostało umożliwione przez stypendium francuskiego MSZ, które przyznano mi pod koniec 1989 roku. Podczas trzytygodniowego pobytu w Paryżu miałem możliwość skontaktowania się z licznymi politykami, uczestniczącymi w kształtowaniu polityki francuskiej wobec Polski w okresie od 13 grudnia 1981 roku. Rozmowy z nimi dostarczyły mi elementów wiedzy o przyczynach podejmowanych wówczas decyzji."