Ludwik XVI

Biografię Ludwika XVI przeczytałem tylko dlatego, że interesuje mnie tematyka Wielkiej Rewolucji Francuskiej, gdyż pojawiły się w niej po raz pierwszy mechanizmy wielkiej polityki państwa typu nowożytnego, przewijające się później w kolejnych rewolucjach i przemianach ustrojowych historii niemalże wszystkich Państw i to na wszystkich kontynentach, po dzień dzisiejszy. Podobnie jak autor, Jan Baszkiewicz, mam negatywny stosunek do głównej postaci, której jednak nie można pominąć przy analizie Rewolucji Francuskiej ze względu na jej podmiotową rolę w wydarzeniach, następnie redukcję jej do przedmiotu tych wydarzeń i w końcu haniebnego końca. W pełni zgadam się z tezą autora, że król Ludwik XVI mógłby jako tako dać sobie radę jako monarcha konstytucyjny, ograniczony do reprezentacyjnych funkcji w ospałych czasach. Na nieszczęście dla niego musiał się zmierzyć z ciężarem władzy typu absolutystycznego, gdzie potrzebna jest charyzma i niewyczerpana siła w sprawowaniu władzy tak obszernej. Następnie był aktywnym uczestnikiem i pierwszoplanowym świadkiem wielkich i doniosłych przemian dziejowych w historii Francji , których jednak nie rozumiał, nie potrafił się w porę dostosować do nowej rzeczywistości, a na końcu stawić im czoła. Cały życiorys Ludwika XVI, jego przymioty intelektualne i psychiczne, są zaprzeczeniem definicji męża stanu. Swoją chwiejną polityką przyczynił się do eskalacji przemocy w trakcie przemian rewolucyjnych, krótkowzrocznie doprowadził do ogólnoeuropejskiej wojny, która z przerwami i w odmiennych okolicznościach trwała przez następnych 20 lat. W czasie swoich rządów w rewolucyjnej Francji zdradził najpierw swoich arystokratycznych apologetów, następnie pod wpływem wydarzeń zdradził masy ludowe Francji, aby na sam koniec dotknąć dna i zdradzić samą Francję i jej rację stanu. Finał tej polityki był taki, że żadna z antagonistycznych stron nie opowiedziała się stanowczo w obronie życia monarchy w czasie jego procesu, a ludzie którzy ze względów praktycznych chcieli uratować życie „obywatela Kapeta” między innymi Danton , w trakcie obrony króla uciekali się do argumentów o „debilizmie króla” i jego niepoczytalności. Sama książka jest bardziej zawężoną monografią Rewolucji Francuskiej, niż klasyczną biografią bohatera. Autor trzyma się konwencji profesjonalnej pracy popularnonaukowej. Książka została napisana w czasach PRL-u, co Baszkiewicz często nam przypomina poprzez liczne „ analogie” do XX-wiecznego ruchu komunistycznego i propagandowe hasła zaczerpnięte z historii marksistowskiej. Ja traktowałem to jako zabawny koloryt, właściwy dla literatury historycznej tamtych czasów.