Literatura faszystowska w obu Amerykach

Czy sztuka powinna mieć granice? Zapewne tak, zdaje się sugerować Bolaño, tyle że, dodaje mimochodem, wówczas można od razu zwijać ten kram, ogłosić koniec kultury i pogrążyć się w zaklętym kręgu konsumpcji, na przemian absorbując i wydalając, a właściwie nawet nie na przemian, tylko jednocześnie i bez wyraźnego rozeznania, co jest czym. Czy sztuka jest amoralna? To pytanie od razu przywodzi na myśl słynny esej Susan Sontag o Leni Riefenstahl. Tyle że Bolaño nie daje na nie odpowiedzi. Więcej, gmatwa kwestię do granic możliwości, tworząc ciągi zdarzeń, motywacji i rozumowań na wzór labiryntów o stopniu złożoności przekreślającym szansę na znalezienie wyjścia. Owszem, wszyscy jego bohaterowie w jakiś sposób przewinili, flirtując z niecną władzą, wyznając odrażające poglądy lub dopuszczając się haniebnych czynów, ale wszyscy są przecież dziećmi słowa i wszyscy bez wyjątku są głęboko nieszczęśliwi, co z jednej strony każe sobie życzyć, żeby na tym świecie było do podziału znacznie więcej szczęścia, a z drugiej jednak nie bardzo, skoro powszechne szczęście przekreśli wszelką literaturę.