Legenda o Sigurdzie i Gudrun

Jedną z cech wyróżniających twórczość Tolkiena od większości autorów fantasy jest mitologiczno-legendarny wymiar jego dzieł. Przesiąknięte są one tą samą wagą i złożonością, co starożytne podania; głębia historyczna jego narracji daje czytelnikowi poczucie niezwykłego realizmu. Wpływ ten jest widoczny też w heroicznym etosie jego bohaterów. Dzięki zawartym w tym tomie poematom możemy zapoznać się z jego własnymi wersjami starożytnych legend i łatwiej przez to zrozumieć tę unikalność. Dzieło to podkreśla kunszt Tolkiena nie tylko jako pisarza fantasy, ale także poety, filologa i gawędziarza, na którego głęboko wpłynęły pradawne opowieści. Tolkien powiedział kiedyś, że jego pierwszą reakcją na przeczytanie jakiejś średniowiecznej opowieści była chęć napisania podobnej do niej. I tak też zrobił. Jego podejście nie było zwykłą imitacją, ale celową i intuicyjną adaptacją, odzwierciedlającą metody średniowiecznych autorów i poetów. Jest to szczególnie fascynujące, ponieważ rzuca światło na jego proces twórczy, który polegał na wypełnianiu luk w fragmentarycznych narracjach jego własną wyobraźnią. W ten sposób połączył różne rozproszone tradycje w spójną fabułę sprawiając, że dzieło przystępne jest nawet dla osób niezaznajomionych z mitologią. W "Legendzie o Sigurdzie i Gudrun" autor wskrzesił starożytny nordyjski mit o Niflungach. W przeciwieństwie do wielu mitów, w których dominują bogowie, ta historia jest głęboko zakorzeniona w ludzkich doświadczeniach, emocjach i czynach. Opowieść o Sigurdzie, jego ojcu i jego żonach stanowi serce staronordyjskiej mitologii, kładąc nacisk na ludzkie zmagania i heroizm. Tematy poruszane w tych legendach są mroczne i złożone, zogniskowane intensywnie na zemście i rozlewie krwi. Mimo to, czytelnik szybko może zostać pochłonięty przez narrację dzięki zwięzłości tych poematów. Co prawda książka zawiera również obszerne komentarze i eseje (same w sobie fascynujące),jednak nie są one niezbędne do zrozumienia poezji Tolkiena i można je zostawić sobie na koniec by nie przerywały płynności narracji. Wielką zaletą wydania jest uwzględnienie angielskiej wersji poematów. Przekład, co zrozumiałe, znacznie różni się od oryginału, napisanego w staroislandzkim metrum aliteracyjnym. Tłumaczki starały się oddać jak najwierniej rytm utworu, by czytelnik mógł choć "usłyszeć odległe echo staroislandzkiego poematu", niemniej jednak zapoznanie się z oryginałem jest najlepszym rozwiązaniem. Pomimo tego, że Tolkien zaprzeczał jakoby mity nordyjskie lub opery Wagnera miały bezpośredni wpływ na jego twórczość, to trudno nie zauważyć pewnych podobieństw. Na przykład przeklęty pierścień Andvariego, który przynosi nieszczęście swoim właścicielom, przypomina Jedyny Pierścień. Fafnir, mężczyzna, który stał się smokiem, przypomina Smauga, zwłaszcza jeśli uwzględni się wyprawy Sigurda i Bilba do ich legowisk w poszukiwaniu skarbów. Istnieją podobieństwa pomiędzy przeklętym skarbem Doriathu z "Księgi zaginionych opowieści", a złotem Andvariego. Brynhilda, której przepowiedziane jest poślubić wybrańca, mówi Sygurdowi, że wyjdzie za niego dopiero wtedy, gdy zdobędzie królestwo, co przywodzi na myśl związek Aragorna i Arweny. Oczywiście Tolkien nie kopiował jedynie starożytnych mitów, ale przede wszystkim przeobrażał i kreatywnie łączył różne elementy. Ta artystyczna adaptacja widoczna jest w szczególnie gdy wprowadza nowe koncepcje, których nie ma w oryginalnych legendach. Przykładem niech będzie udział Sigurda w Ragnaroku, mogący zapewnić zwycięstwo Odyna - koncept bliźniaczy do przepowiedzianej kluczowej roli Turina w ostatecznej bitwie z Morgorthem. „Legenda o Sigurdzie i Gudrun” to dzieło, które w pełni ukazuje wszechstronne talenty Tolkiena. Zarówno dla samych pasjonatów północnych legend jak i dla miłośników twórczości autora "Hobbita" będzie to przednia lektura. Oferuje bogatą i wciągającą podróż do serca mitologii nordyjskiej widzianej oczami jednego z największych twórców mitów współczesnych czasów.