Lazar

Siadacie czasami w domu, wyciągacie stare zdjęcia i oglądacie je, opowiadając, jak powstały, co się działo potem, kiedy to było, może kto zrobił to zdjęcie. Potem przechodzicie do następnego i znowu. Opowiadasz o tych zdjęciach ze szczerością, odsłaniając wszystkie rodzinne tajemnice, a nawet z pasją, nostalgią, smutkiem i łzami. Wrażliwość jest wpisana w ciebie, ale nie w zdjęcia, które są tylko obrazem. Tym właśnie jest „Lazar” – opowieścią o czasach rodziny von Lázár. A wszystko zaczyna się od narodzin przezroczystego Lajosa… Przełom XIX i XX wieku. Powieść obejmuje także okres drugiej wojny światowej. Rodzina Lázár jest rodem szlacheckim z Węgier, któremu przyszło żyć w paraboli schyłku węgierskiej potęgi, w czasach upadku monarchii Habsburgów, dwóch wojen światowych, Holokaustu i zbrojnego zrywu Węgrów przeciwko komunistycznemu reżimowi. Trzy pokolenia Lázárów próbują w tym wszystkim przetrwać, zachowując pozory dawnej wielkości. To obraz rodziny, która na każde wydarzenie reaguje po swojemu, a każdy z bohaterów powtarza błędy przodków. Jaki stary Lázár, taki młody Lázár. Autor Neilo Biedermann, który ma dopiero 23 lata, prezentuje dojrzały debiut. Wycina z życia Lázarów najważniejsze elementy i pokazuje je nam bez zbędnych ozdobników. Nie boi się przeskakiwać o kilka lat, by uchwycić to, co najistotniejsze,emocje i przełomowe wydarzenia. Czuć tu inspiracje malarstwem, o którym wspomina w książce, prawdopodobnie Hammershøi lub Holsøe. To świadomy, konsekwentny styl, który działa. Dostajemy obraz Węgier wspierających podczas wojny nazistów, historii, której wcześniej nie znałem. Być może byłem w tym temacie ignorantem, ale dzięki tej książce częściej myślę o trudnej przeszłości naszych bratanków Biedermann nie skupia się na emocjach bohaterów ani ich wewnętrznych przemyśleniach. Pozwala im te emocje okazywać, a to my – czytelnicy – mamy być ich odbiornikami. Dzięki temu wchodzimy na głębszy poziom interpretacji dzieła. Neilo, mimo młodego wieku, pokazuje z dojrzałą świadomością, że można pisać inaczej, niż przyjęło się w literaturze współczesnej. Bawi się formą, zachowując przy tym powagę i głębię. Zostawia nam decyzję, co myśleć o poszczególnych bohaterach, jak odbierać ich uczucia, które możemy jedynie domyślać się lub odczytywać z zachowań i dialogów. Książka jest pełna wspaniałych opisów i zdań, które aż proszą się o cytowanie. Na każdym kroku autor raczy nas naprawdę kwiecistym językiem, który rozpala wyobraźnię i pozwala odczuwać świat głębiej niż tylko zmysłami. Dodaje nam szósty zmysł, wrażliwość, nie narzucając jej, lecz subtelnie budząc. To tragiczny obraz trzech pokoleń, ukazany młodym okiem dojrzałego mężczyzny, który ma przed sobą, jestem o tym przekonany, noblowską przyszłość. Literatura piękna w nowoczesnym stylu, imitująca obrazy i zdjęcia. To proza, która ma nas nakierować na myśli i uczucia, a zarazem stanowi swoiste „sprawdzam”, test naszej wrażliwości.Poznając Węgry tamtych czasów przez taki obraz, poznajemy też samych siebie.Postacie zostały stworzone z niezwykłą autentycznością, ich cechy są nadane świadomie, nienachalnie, dzięki czemu czujemy prawdziwość ich istnienia i zachowań.Jak dla mnie, to jedna z najlepszych pozycji tego roku. Chapeau bas. Neilo Biedermann, to nazwisko zapamiętam na długo. Moja ocena: 9.12/10 (pierwsza dziewiątka w tym roku).