Kronos, 3 (30)/2014 Technika i totalitaryzm

Są dwa rodzaje grzeszników. Pierwsi mają złe intencje, z których wynikają złe czyny. Drudzy czynią zło, uważając się za ludzi szlachetnych i mając (we własnej ocenie) dobre zamiary. W przypadku tych pierwszych poprawa jest prosta. Wprawdzie czyny dokonane są już nie do odwrócenia, można jednak odmienić własne intencje, porzucić błędy i odnaleźć się na nowo w świecie. W przypadku tych drugich sama próba zrozumienia własnego postępowania, warunek konieczny poprawy, kończy się zwykle porażką. Dobre intencje prowadzące do złych czynów to paradoks przekraczający ludzkie pojmowanie. Zło radykalne, żeby użyć formuły Kanta, wewnętrzne kłamstwo pozwalające nam uznać zło za dobro – będące czymś innym niż bestialstwo (czynienie zła przy niewiedzy, że się je czyni) i diabelstwo (czynienie zła z pełną jego świadomością) – okazuje się w ten sposób pułapką bez wyjścia. Każdy z nas oszukuje samego siebie. Kiedy jednak to samozakłamanie, pomieszanie złego i dobrego, przekroczy zwykłą miarę, wtedy przybiera kształt demoniczny. Otwiera się tutaj otchłań, przed którą rozum musi się cofnąć [...].