Króliki Pana Boga

"- Nie zastanawiałaś się, że skoro przeszłaś tak wiele, a Bóg mimo to zachował cię przy życiu, to miał w tym jakiś cel? - spytał. - Zastanawiałam. I doszłam do wniosku, że widocznie eksperymentował nad ludzką wytrzymałością. Jestem Jego królikiem doświadczalnym. Są miliony takich królików. Pewnie następni, których wybierze do tej roli, będą mieli gorzej. Będą musieli wytrzymać jeszcze więcej, ja przecież przetrwałam. Dla mnie to jednak marna pociecha." Koniec wojny i wyzwolenie wielu setek tysięcy ludzi spod władzy nazistów był początkiem powrotów do domów, w rodzinne strony, do bliskich, z nadzieją, że ci przeżyli, a im samym starczy sił i nie umrą po drodze. Adam, po ucieczce od bauera, wśród sterty trupów znajduje ledwie żywego Honzę, ośmioletniego chłopca z Cieszyna. Chłopiec jest wychudzony, bardzo słaby, kaszle. Adam wbrew sobie postanawia go zabrać, bo chłopiec marzy, aby powrócić do swojej mamy; przez wiele dni go niesie, choć sam ledwie trzyma się na nogach, dzieląc się skromnym zapasem żywności, aż w końcu amerykański patrol zawozi ich do szpitala polowego. Mniej więcej w tym samym czasie grupa amerykańskich żołnierzy spotyka odesłane z obozu kobiety, usuwające zwały gruzu; są wycieńczone, głodne, bez sił, a zatem zostają zabrane do szpitala. Jedną z nich jest Halina Kamińska, bohaterka pierwszej części cyklu "Trylogia niemiecka", co do której Otto Peters i chyba czytelnicy też, byli przekonani, że nie uniknęła śmierci. Losy tej trójki, zmierzającej ku polskim ziemiom połączą się na długie dni i tygodnie. To przytłaczająca, bolesna, wprost niewyobrażalna prawda o ludzkich losach tuż po wojnie, prawda o tych którzy przeżyli, o wyzwolicielach, zwłaszcza tych ze Wschodu, którzy panoszą się bezkarnie, kradnąc, gwałcąc i mordując. Panuje wszechobecny głód, wycieńczeni więźniowie umierają w męczarniach, pokonani przez liczne choroby. Ludzie niczym nie różnią się do zwierząt, liczy się dla nich jedynie chęć przetrwania, zaspokojenia głodu; nikomu nie można zaufać. Ogromną zaletą książki jest jej prostota, surowość, a przede wszystkim realizm. Nie czułam w niej fałszu, nie dostrzegłam zbytecznych słów. Każde zdanie wyraża obraz szalonego świata, który na własne życzenie zmierza ku zagładzie. "Razem wracamy z piekła przez czyściec – mówi Halina", co jest odzwierciedleniem sytuacji panującej w trakcie wojny oraz tuż po jej zakończeniu. Autor nie szafuje nadmiarem słów, bo jego poranieni bohaterowie, nękani przez własną przeszłość i osobiste demony, ich nie potrzebują; ich gesty i zachowania mówią więcej niż słowa. Pełna podziwu jestem dla autora, że tak niezwykle plastycznie potrafił odzwierciedlić obraz powojennych terenów oraz pokazać, jak nisko upadł człowiek, jak bardzo zezwierzęceniu ulegli ludzie. To mocna i przerażająca w swej prawdzie powieść, ale właśnie dlatego wyjątkową.