Klucz do ogrodu

Po lekturze wirtuozerskiej "Czarnej księgi" Pamuka "Klucz do ogrodu" wydał mi się prozą ascetyczną - taki bowiem jest język tej niezwykłej historii: oszczędny, surowy, często zbudowany z krótkich, prostych zdań lub równoważników. Mimo tej skromności książka jest pełna magii. Bardzo udzieliła mi się atmosfera opowieści i przywołała osobiste wspomnienia (moja śp. babcia mieszkała w podobnym domu z ogrodem, którym zawsze byłam zauroczona i którego przeszłość udało mi się odkryć po latach poszukiwań). Bohaterowie "Klucza do ogrodu" są różnymi ludźmi, jednak łączą ich miejsce zamieszkania i historia. Ta wielka HISTORIA, która zmieniła nie tylko losy jednostek, ale i narodów. Jak w lustrze przeglądają się tu najważniejsze wydarzenia minionego wieku. Autorka nie zawsze pisze o nich wprost, czasem jednak wystarczy jedno zdanie, jakaś aluzja (np. na temat zagazowanych mieszkańców),by czytelnik doskonale wiedział, do jakich wydarzeń odwołuje się akcja. Książka jest piękna, poetycka, nastrojowa, ale też brutalnie prawdziwa, pozbawiona romantyzmu, zwłaszcza, gdy odnosi się do śmierci, cierpienia, samotności. Te doznania pokazane są przez pryzmat najbardziej dramatycznych fragmentów dwudziestowiecznej historii. Bo historia i przemijanie także są bohaterami tej niezwykłej opowieści.