Kapitan Fracasse

To opowieść o kapitanie Fracasse, choć właściwie o baronie Sogignacu, bo kapitan Fracasse to nie osoba, to rola z komedii dell’arte. Kim jest baron Sogignac? Jednym słowem? Nędzarzem. Tak biednym, że nawet na aktorach, których dach z płótna stąd słabo chronieni przed deszczem i chłodem, jego ubóstwo robi wrażenie. W tym ubóstwie naszemu bohaterowi towarzyszy stary wierny sługa, chabeta jakiej nie warto dosiadać, wyliniały pies i kot z przyciętymi uszami i ogonem. Słowem obraz nędzy i rozpaczy. Poza tym baron Sogignac jest rycerzem. Czyli wobec dam, nawet jeśli to aktorki, zachowuje się szarmancko, w stosunku do mężczyzn honorowo, w potrzebie radzi sobie dzielnie. Jest uczciwy, lojalny, słowny, tyle, że biedny. Jego przyszłość to ruina, dokładnie taka sama jak odziedziczony po przodkach zamek. Wyrywa się z niego, przystaje do aktorów. O zgrozo! Sam też nim zostaje. A aktorzy w XVII – wiecznej Francji to nic dobrego. Przeżywa przygody, wychodzi z nich zwycięsko w czym wydatnie pomaga mu szpada, męstwo i poczucie honoru. Ale, ale, zapędziłem się. Nie mam zamiaru opowiadać treści. „Kapitan Fracasse” to książka o przebrzmiałych trochę cnotach, takich właśnie rycerskich. To zarazem historia kipiąca niebanalnym, lekko złośliwym, ale zarazem jakże pełnym wdzięku humorem. Cudowne postacie zbója grabiącego na nieuczęszczanym gościńcu; mistrza szpady, nocnego szermierza i zabójcy a zarazem człowieka wielce wyczulonego na tle honoru; łajdaka porywacza, zarazem galanta wobec dam. Książka barwna, wartka, co rusz zabawna, sławiąca lojalność i dobre maniery, przyzwoitość i rycerskość, ukazująca lepsze strony nikczemników, którym pozwala uwolnić się od małości. Rzecz ze wszech miar godna polecenia. I ocena. Dałbym dziewięć i pół. Dlaczego nie dziesięć? Bo to jednak nie Trylogia Sienkiewicza czy Dumasa. Niestety dziewięć i pół dać nie można, a ideał to nie jest. Niech będzie dziewięć. Z pewnością lektura z czasów gdy opowieść ceniono więcej niż intelektualne wygibasy, dziwactwa i formalne eksperymenty. Romans, pojedynki, pościgi. Zgrabna klasyka gatunku płaszcza i szpady.