Kaftan okrucieństwa

Użytkowniczka Trish Sorensen znalazła chyba najlepsze określenie na tę książkę: osobliwa. Istotnie, mamy tu do czynienia z nieco zaskakującym dla Londona przykładem wykorzystania całych rozdziałów literatury przygodowo-podróżniczej (czyli dla autora absolutnie charakterystycznej) dla napisania fantastyki o wędrówce dusz. Z lektury „Żelaznej Stopy” wiem, że London potrafił pisać dobre, dystopijne science fiction. Ale pozycja opatrzona w polskim przekładzie nieco mylącym tytułem „Kaftan bezpieczeństwa” (bo ów tytułowy kaftan zaprawdę nie takiemu celowi służył, aby chronić przed skaleczeniami) nie sprawia takiego wrażenia, aby przynależała do fantastyki naukowej. Coś tu nie pasuje... I po zebraniu kilku informacji o tej książce mam wrażenie, że wiem, gdzie jest pies pogrzebany. „Kaftan” to z jednej strony wykorzystanie znajomości z ciekawym człowiekiem, aczkolwiek zapewne brutalnym kryminalistą. Chodzi oczywiście o Eda Morrella, który znał kalifornijskie więzienia od podszewki. Z drugiej strony jest to książka, w której London dokonuje swoistego recyclingu pomysłów na inne powieści. Przykładem niech będzie wykorzystanie narracji o masakrze na osadnikach amerykańskich, która miała być ponoć w zamyśle częścią nigdy nie dokończonej opowieści o historii Dzikiego Zachodu. Faktem jest również, że ta dziwna nowela odzwierciedla wpływ Marii Louisy Ramée, brytyjskiej pisarki, na młodego Londona, który zaczytywał się jej powieściami już jako dzieciak. A twórczość Ramée to mieszanka romantyzujących i krytycznych społecznie tekstów przygodowych. W jakikolwiek sposób „Kaftan” powstał, nie gra w sumie większej roli. Z pewnością nie jest to jedna z lepszych historii, jakie London miał do opowiedzenia. Dzisiaj książka ciekawi raczej jako przyczynek do rozwoju science fiction w kierunku, który kilkadziesiąt lat później określony zostanie mianem „inner space”. Tam, gdzie London mógł pisać z autopsji (czyli w rozdziałach z akcją na morzu lub na Dzikim Zachodzie) dał się odczuć pewien autentyzm. Pozostałe rozdziały o kolejnych wcieleniach protagonisty już mnie nie przekonały. Podobnie ma się sprawa z wątkiem więziennym: tutaj pisarz bazował na relacjach Morrella - i stworzył sugestywny obraz twardego życia w San Quentin Prison. Rzeczywistość jest tym razem ciekawsza od fantastyki.