Joseph Conrad i narodziny globalnego świata

Specyficzna biografia angielskiego pisarza polskiego pochodzenia. Maya Jasanoff konfrontuje bowiem życiorys i treść dzieł Conrada z problemami ówczesnego i dzisiejszego, silnie zglobalizowanego świata. Książka jest świetnie napisana, widać talent literacki autorki, umiejętność przykucia uwagi czytelnika, wyłuskania z faktografii rzeczy najważniejszych, odpowiedniego usystematyzowania i przekazania ich oraz zrozumienia ówczesnych (i dzisiejszych) problemów. Przechodząc przez kolejne etapy życia Józefa Teodora Konrada Korzeniowskiego (używającego w domu imienia Konrad) autorka przedstawia ich kulisy, a więc sytuacje Polski pod zaborami, konspiracji przez Powstaniem Styczniowym i samego zrywu powstańczego, nie zapominając o wybitnej postaci Stefana Bobrowskiego, wujka Conrada, powstańczego naczelnika Warszawy, zabitego … przez rodaka w pojedynku, dzieciństwo i okres nastoletni późniejszego autora „Lorda Jima”. W dalszej części ważną rolę pełni drugi z wujów pisarza – Tadeusz Bobrowski, autor znakomitych pamiętników, również wysoko ceniony przez m.in. Pawła Jasienicę. I nie da się ukryć, że Maya Jasanoff, jak na obcego autora, naprawdę dobrze rozumie sytuację Polaków i polskiej kultury pod zaborami. Najciekawszy okres życia bohatera to oczywiście Conrad jako marynarz i oficer a następnie autor. Autorka wskazuje, że większość jego utworów ma swoje korzenie w życiorysie pisarza. Dodatkowo podkreśla, że Conrad świetnie potrafił odczytać zarówno problemy ówczesnego świata, jak i dalszy jego rozwój, wręcz przewidział globalizację. I tu się zaczyna pierwsza kontrowersja. W tej części, przy okazji omawiania życiorysu bohatera, Maya Jasanoff spoileruje cztery główne dzieła Conrada. Lord Jim, Tajny agent, Jądro ciemności i Nostromo są streszczone ze szczegółami. Zatem, jeśli ktoś ich nie przeczytał wcześniej, nie powinien sięgać po tą książkę. Warto więc najpierw uzupełnić znajomość dzieł mistrza, przynajmniej w takim minimalnym zakresie. Druga kontrowersja dotyczy zaprezentowanego we wstępie i epilogu totalnego prezentyzmu. Jakby autorka chciała się przypodobać aktualnemu środowisku opiniotwórczemu w północno-wschodnich ośrodkach USA (kwestie związane z dzisiejszym rasizmem w tym kraju). To dziwi, bo widać, że intelektualnie przerasta powierzchowne media, którym stara się zaimponować. To wpływa na ocenę - takie 7,5 byłoby idealne ;-). Tak czy inaczej książkę naprawdę świetnie się czyta. Jest bardzo ciekawie napisana, zarówno od strony historycznej, konstrukcji wywodu jak i języka.