Bookfolio

„Jawne i zakryte. Szkice o poezji”

Iwona Smolka

publicystyka literacka, eseje

Iwona Smolka od kilkudziesięciu lat w druku i na falach II Programu Polskiego Radia jako krytyk literacki z uporem kreśli zmienny obraz współczesnej literatury polskiej. Mało który krytyk oprócz niej z takim samozaparciem czyta „wszystko”, śledzi bieżącą produkcję literacką, z równą wrażliwością dla klasycznie rozumianej literatury pięknej – poezji i prozy – i dla literatury faktu – przede wszystkim reportażu, a także eseju. Ta spisywana w odcinkach synteza obejmuje już twórczość kilku pokoleń literackich, a historyczną – nolens volens – refleksję pogłębiają odwołania do tradycji literackiej i intelektualnej, żywej w odbiorze autorki, tradycji współkształtującej kontekst dzieł naszego czasu. Współkształtującej – i w nim znikającej. Narzucona sobie powinność rewelacji, ujawnienia tego, co „zakryte” – a ten właśnie motyw autorka wybija w tytule tego zbioru szkiców – każe sięgać do tradycji, ale też uruchamiać „wyobraźnię filozoficzną”. Ten termin, przejęty od Edwarda Balcerzana, Smolka eksponuje już w pierwszym szkicu książki. Pod jej piórem „wyobraźnia filozoficzna” to nieledwie synonim wyobraźni metafizycznej, bo taki charakter mają jej refleksje i oceny, w których podkreśla perspektywę ontologiczną poezji i poetów, o których mowa w tomie Jawne i zakryte – ontologiczną w sferze świata materialnego, lecz także w sferze języka, materialnego w takiej mierze tylko w poezji, której skądinąd zapewnia narzędzia szczególnej epistemologii. „Metafizyką” tak chętnie i często przywoływaną przez Smolkę (z nierównie lepszym skutkiem niż u tylu innych krytyków i recenzentów) jest, przynajmniej w odniesieniu do literatury, a zwłaszcza poezji, ten przyjazny, poparty nieraz osobistą znajomością autora, podziw, który Smolka okazuje bohaterom swoich wnikliwych w odczytaniu i przenikliwych w diagnozie szkiców, zamiast częstego i odwiecznego wśród krytyków poczucia wyższości. To rzadkie – i ujmujące. Ta metafizyczna towarzyskość skłania niekiedy do pewnej górnolotności stylu, pozwala jednak osadzić sądy literackie autorki w życiowym i historycznym konkrecie, nie egzaltować się abstrakcjami. Jawne i zakryte to książka głęboka, z powagą wydobywająca na jaw nieoczywiste treści pisarskiej i czytelniczej świadomości. Adam Pomorski

Klimat książki

Głęboka, intelektualna podróż przez polską literaturę współczesną, łącząca wnikliwą krytykę z metafizyczną refleksją nad naturą poezji i języka.

W skrócie

  • Skłania do myślenia
  • wolne tempo

Tropy

  • refleksja nad sztuką
  • analiza tekstów
  • dialog z tradycją

Szczegóły

Rok wydania
2018
Liczba stron
272 str.
Wydawnictwo
Instytut Mikołowski
Język
polski
Format
papier
Gatunek
publicystyka literacka, eseje
ISBN
9788365250407

Opinie czytelników

Oceń tę książkę

0/10

Kiedy przeczytana?

2026-11-19

Oceniona książka trafi na półkę Przeczytane.

Bezpłatne konto Bookfolio

Dodaj „„Jawne i zakryte. Szkice o poezji”" do swojej półki

Załóż darmowe konto i miej swoje lektury, oceny oraz postępy w jednym miejscu. Dołącz do grona zadowolonych czytelników, którzy już wiedzą, co przeczytali i co chcą przeczytać.

Trzy półki czytelnicze

Przeczytane, Teraz czytam i Chcę przeczytać. Uporządkuj swoje książki w sekundy.

Oceny i recenzje

Skala 1-10, prywatne notatki, ulubione cytaty. Wracaj do swoich opinii kiedy chcesz.

Statystyki i wyzwania

Ustal roczny cel czytelniczy i obserwuj jak rośnie liczba przeczytanych stron.

Rekomendacje i grafiki

Odkrywaj kolejne tytuły i generuj estetyczne podsumowania roku w książkach.