Imagia. W kierunku neurokognitywnej teorii obrazu

Nagroda Teofrasta w kategorii najlepsza psychologiczna książka naukowa SPIS TREŚCI PRZEDMOWA O powodach napisania tej książki Pisanie tekstem i obrazem Kilka słów wdzięczności WSTĘP Definicja obrazu Realna scena wizualna a obraz Różnice indywidualne w zakresie percepcji wzrokowej Neuronalne etapy szlaku wzrokowego Tajemnica subiektywnego doświadczenia widzenia Podsumowanie O czym jest ta książka? I. NEUROPOZNAWCZE PODSTAWY WIDZENIA WPROWADZENIE Ogólna budowa szlaku wzrokowego Procesy oddolne i odgórne Systemy analizy zawartości i kadrowania sceny wizualnej SYSTEM ANALIZY ZAWARTOŚCI OBRAZU Cechy sceny wizualnej Widzenie, jako akt kreacji Wczesny system analizy zawartości sceny wizualnej Oko - metafora aparatu fotograficznego Rozmieszczenie czopków w siatkówce Kilka zdań na temat pręcików Dziura w siatkówce Wyspecjalizowane komórki zwojowe Od siatkówki do ciała kolankowatego bocznego Podział warstw w LGN ze względu na skrzyżowanie wzrokowe Promienistość wzrokowa Frenologiczny punkt widzenia na funkcje kory mózgu w procesie widzenia Kora wzrokowa w świetle neuronauki Skąd się biorą prążki na powierzchni kory V1? Islamska architektura kory V1 Zorientowane komórki Retinotopowa mapa w korze prążkowej I jeszcze kilka zdań o plamkach i barwach Wejścia i wyjścia z kory V1 Kora V2 Ścieżka brzuszna i grzbietowa Integracja danych z obu szlaków wzrokowych SYSTEM KADROWANIA SCENY WIZUALNEJ Kadr, czyli zakres pola widzenia Zakres pola widzenia a wielkość obiektu w kadrze sceny wizualnej Widzenie holistyczne czy sekwencyjne? Dlaczego poruszamy oczami? Neuro-mechanika ruchliwego oka Ogólna klasyfikacja ruchów oczu Fiksacyjne ruchy oczu Odruchy okoruchowe Podstawowy mechanizm kadrowania sceny wizualnej Neuronalna podstawa ruchów sakadycznych Ruch podążania Neurofizjologiczny model ruchów podążania II. KSZTAŁT OSTROŚĆ WIDZENIA Zakres widzenia dołkiem centralnym Fotoreceptory i pole recepcyjne komórki zwojowej Ostrość widzenia dołkiem centralnym i peryferiami siatkówki Najsłynniejszy uśmiech świata O widzeniu centralnym i peryferycznym w malarstwie i fotografii KONTURY WIDZIANYCH RZECZY Luminancja obrazu i kontury Pasma Ernsta Macha A zatem raz jeszcze o budowie siatkówki: kanały ON i OFF Hamowanie oboczne, jako mechanizm zwiększania kontrastu Kontur - fundament i szkielet obrazu Między górnym paleolitem a współczesnością Z daleka czy z bliska: Camille Pissarro vs Pieter Bruegel Starszy Od manieryzmu do mozaika.com Kontury rzeczy i światłocień Iluzoryczne kontury Sfumato: od Leonarda da Vinci do Wojciecha Fangora Jak światło tworzy kontur u Georgesa Seurata III. BARWA JAK MÓZG WIDZI BARWY? Szczypta filozofii na początek Wypełnianie konturów czy konturowanie barwnych plam? Trójchromatyczna teoria Younga-Helmholtza Czopki R, G i B czy L, M i S? Zakres widzenia barwnego ze względu na rozkład czopków na siatkówce Teoria procesów przeciwstawnych Ewalda Heringa Teoria stref widzenia barwnego Müllera-Hurvicha-Jamesona Od pobudzenia czopków R, G i B do widzenia barw opozycyjnych BARWY W OBRAZACH O eksperymentach wizualnych Claude Moneta Słońce Moneta pod lupą Ile jest kształtów w jednej rzeczy? Kolorowanki według Picassa Henri i Amélie Matisse na życiowym wirażu Gdzie jest krzyż w scenie Ukrzyżowania? IV. GŁĘBIA WPROWADZENIE Trzeci wymiar Przestrzeń widziana okiem Cyklopa Trzy grupy jednoocznych wskaźników głębi Tożsamość rzeczy, jako fundament widzenia wzdłuż trzeciego wymiaru ZASADY STAŁOŚCI WIDZENIA Stałość kształtu Stałość wielkości INTERPOZYCJA Najważniejszy wskaźnik głębi Neuronalne podstawy interpozycji Co łączy Strzemińskiego, rysowników z Chauvet i Leonarda da Vinci? Rekonstruowanie niewidzianego według gestaltystów Percepcyjna złożoność vs złożoność pamięciowa interpretacji Na pewno wiedział o tym Fidiasz, ale czy René Magritte - też? V. PIĘKNO OKORUCHOWE KORELATY PIĘKNA Co to znaczy, że coś jest piękne? Doświadczenie i sąd estetyczny Okoruchowe wskaźniki procesów umysłowych Fiksacje Sakady Pytania badawcze Kilka słów o metodzie WILANOWSKIE PORTRETY Dlaczego portrety? Bodźce z wilanowskiej kolekcji i osoby badane Portrety piękne i nie-piękne Globalny czas poświęcony na oglądanie obrazów Liczba i sumaryczny czas fiksacji wzroku na obrazach Jak się wzrok błąkał po portretach pięknych, a jak po nie-pięknych? Obszary największego zainteresowania Spojrzenia rzucane na twarze portretowanych osób i poza nimi Jeszcze kilka zdań o fiksacjach wzroku na AOI i nie-AOI Co się dzieje na granicy między AOI i poza nim? Oglądanie obrazów w czasie Krótkie podsumowanie i dyskusja wyników ZAMIAST ZAKOŃCZENIA BIBLIOGRAFIA SPIS ILUSTRACJI INDEKS