Historie niezwykłe

OPRAWA MI ĘKKA Józef Jankowski (1865–1935) to dzisiaj postać niemal zupełnie zapomniana. Jego biografia, choć z pozoru pozbawiona sensacji i skandali, w gruncie rzeczy jest naprawdę niezwykła. Startujący jako drugorzędny poeta-humorysta, skrupulatny dziennikarz, krytyk i tłumacz, Jankowski w pewnym momencie życia postanowił dogłębnie i poważnie zająć się badaniem okultyzmu. Na przestrzeni lat dał się poznać jako znakomity kabalista, znawca jogi i alchemii czy teoretyk i badacz zjawisk paranormalnych. Autor ten należał do co najmniej kilku stowarzyszeń ezoterycznych, publikował w najważniejszych periodykach związanych z tymi kręgami, a władając niesłychaną liczbą języków obcych, przełożył imponującą liczbę prac autorów okultystycznych. Pośród jego znajomych i przyjaciół odnajdujemy takie osobistości jak Antoni Lange, Władysław Reymont czy Czesław Czyński; Jankowski korespondował też i pozostawał w bliskiej relacji choćby z Papusem, mistrzem zachodnich okultystów, a do inspiracji jego osobą przyznawali się wysoko postawiony ezoteryk Włodzimierz Tarło-Maziński czy Stefan Ossowiecki, najpopularniejszy ówcześnie jasnowidz. Jankowski, człowiek niepozorny, okazuje się zatem jedną z ważniejszych postaci dla rozwoju polskiej modernistycznej kultury ezoterycznej. Swój interesujący światopogląd, w którym połączył perspektywy chrześcijańską i okultystyczną, zawarł w zbiorze „Historie niezwykłe”, wydanym w 1928 roku i od tamtego czasu w ogóle niewznawianym. To intrygujące dzieło, częściowo wnikające w przestrzeń literatury grozy, w pełni odsłania obraz ezoterycznego Jankowskiego. W zawartych tu utworach znajdziemy cały repertuar okultystycznego obrazowania: od niebezpiecznych podróży astralnych i seansów spirytystycznych, przez nieumarłych, duchy i czarownice, po magiczne pojedynki i opętania. Wbrew zatem temu, jak zwykli pochopnie osądzać badacze, Jankowski nie jest jedynie podrzędnym pisarzem z kręgów katolickich. To twórca niesłychanie znaczący i nieoczywisty, ciekawie przełamujący paradygmat ortodoksyjnego myślenia religijnego i zdecydowanie warty uważniejszego oglądu i przypomnienia.