Historia powszechna Wiek XIX

Mętne i nieporadne zdania, upstrzone błędami. W Rosji „Po 1861, po likwidacji poddaństwa i rozpoczęciu procesu uwłaszczania, dzieło unowocześniania było kontynuowane” (s. 392) Byli pańszczyźniani pozostali przypisani do ziemi i nie nabywali jej na własność. „Zniesiono sądy stanowe, a wprowadzono powszechne”, pozostał podział kar wymierzanych w zależności od stanu społecznego (сословия) podsądnych, „posiedzenia sądów stały się jawne” jak poprzednio. Jak wyglądała jawność sądów? „Już za Aleksandra II, za ministerium Pahlena, postanowiono uzależnić całkowicie sędziów śledczych od prokuratury, zaniechano więc mianowania sędziów śledczych, wyznaczano zaś tylko pełniących obowiązki sędziów śledczych lub wprost delegowano urzędników sądowych do sprawowania funkcji sędziów śledczych. Pod wrażeniem wyroku przysięgłych w sprawie Wiery Zasulicz, wyłączone zostały w 1878 z pod kompetencji sądów przysięgłych i oddane izbom sądowym z udziałem przedstawicieli stanów sprawy, dotyczące jawnego powstania przeciwko władzom rządowym. Za Aleksandra III, za ministerjum Manassieina, w 1885 roku nadane zostało ministrowi prawo żądania od wszystkich członków magistratury sądowej wyjaśnień piśmiennych, udzielania im wskazań i admonicyj [nagan], wzywania ich celem osobistego tłumaczenia się. Postanowiono jednocześnie, iż sędziowie mogą być skazywani na drodze dyscyplinarnej na takie kary, jak translokacja i nawet usunięcie z urzędu. Ustawy 1864 roku, zaprowadzające zasadę sądownictwa jawnego, pozwalały na zamknięcie drzwi dla publiczności tylko za rozporządzeniem samego sądu w ściśle określonych przez prawo wypadkach. W lutym 1887 roku w zasadzie tej uczyniony został wyłom, sąd otrzymał prawo zamykania sali sądowej przed publicznością według swego widzimisię, skoro tylko uzna, że publiczne rozważanie sprawy obraża uczucia religijne, zasady moralne, lub nie może być dopuszczone przez wzgląd na godność władzy państwowej, obronę porządku publicznego, zapewnienie prawidłowego przebiegu procesu. Pełnomocnictwa te były tak rozległe, że dawały sędziemu niemal dyskrecjonalne prawo zamykania drzwi. Następnie, nadano prawo, niezależnie od decyzji sądu, ministrowi sprawiedliwości zamykania sali sądowej na podstawie danych, jemu wiadomych. W miejscowościach, gdzie zaprowadzono ochronę wzmocnioną, generał – gubernator i minister spraw wewnętrznych mają prawo zamknąć salę sądową, jeśli publiczna rozprawa sądowa może spowodować wzburzenie umysłów i naruszenie porządku.” (Jan Kucharzewski „Od białego caratu do czerwonego” Warszawa 1935 tom 7 s. 93) „W końcu grudnia 1904, wybucha strajk powszechny, który objął kilka miast. Na czele związków zawodowych w Petersburgu staje Gieorgij Gapon, duchowny wrażliwy na punkcie robotniczej biedy, a zarazem agent carskiej ochrany.” (s. 396) Jak pisałam, Bazylow i Pipes powątpiewają, czy Gapon był agentem. Stowarzyszeniem kierował od połowy 1903, a nie od grudnia 1904. „17 (30) października 1905 Mikołaj II wydał ukaz, zapowiadający powołanie ciała ustawodawczego, Dumy Państwowej, oraz wprowadzenie wolności obywatelskich. Duma składać się miała z dwóch izb.” (s. 397) O drugiej izbie nie było tam ani słowa. W roku następnym Mikołaj przekształcił Radę Państwa w drugą izbę, wyraźnie wbrew manifestowi październikowemu. Podobnie „ściśle” przedstawione reformy Stołypina. „W 1911 w sześciu nowych guberniach wprowadzono ziemstwa, co uradowało tamtejszych Polaków.” (s. 397) A co niby miało ich uradować? Uprawnienia ziemstw były znikome, a wybory odbywały się z zastosowaniem „kurii” (osobnych przedstawicieli wybierali właściciele ziemscy, osobnych przedsiębiorcy, osobnych reszta ludności),Stołypin dodał jeszcze „kurie” narodowościowe. „Rewolucjoniści nadal uważali Stołypina za mordercę i (…) został zastrzelony w kijowskiej operze we wrześniu 1911.” (s. 398) Wszystko wskazuje, że za zamachem stała Ochrana (carska tajna policja),o czym tu ani słowa. „Rewolucja 1905-1907 przegrała. Rosja była już jednak inną Rosją, istniała Duma, decydująca o kwestiach państwowych.” (s. 398) Bez przesady, car zachowywał dla siebie prawo rozstrzygania w najważniejszych sprawach, zaś postanowienia Dumy i Rady Państwa wymagały dla ważności jego zatwierdzenia, przy tym było to veto absolutne, bez możności ponownego rozpatrzenia. Po za tym car w „nadzwyczajnych okolicznościach” (też sam postanawiał, kiedy zachodziły) mógł wydawać rozporządzenia zastępujące ustawy. Osobliwa chronologia „rosła pozycja Komitetu Ocalenia Publicznego, w którym od lipca 1793 pierwsze skrzypce, po śmierci Dantona, zaczął grać M. Robespierre.” (s. 217) i nazewnictwo „Komitetowi Ocalenia Publicznego podlegał Komitet Bezpieczeństwa Powszechnego, czyli trybunał rewolucyjny” (s. 218, komitet nie był trybunałem i vice versa). Próbka stylu: „Byli i tacy katolicy, w tym kapłani, którzy nie widzieli konfliktu między katolicyzmem a liberalizmem. (…) Jednym z pierwszych i to w jeszcze w I poł. XIX w. był Francuz, ksiądz Félicité Lamennais. (…) Jego dewizą było "Bóg i wolność". Jednak nadmiernie wyprzedził swoje czasy, przez co nie miał szans na podjęcie jakiegokolwiek dialogu z papieskim Rzymem. Wdał się w konflikt z hierarchią kościelną, który przegrał. W efekcie musiał rozstać się z Kościołem w 1841. Encyklika papieża Grzegorza XVI z 1832 Mirari vos nie pozostawiała żadnych złudzeń i nie mogła mu dawać żadnych nadziei. Papież uznał bowiem wolność sumienia za "absurdalną zasadę", jeden z "najbardziej zaraźliwych błędów". Choć przegrał, do jego nauk będą nawiązywać liberałowie katoliccy w 2 poł. XIX stulecia.” (s. 348) Zwracam uwagę, iż ostatnie zdanie nie dotyczy papieża ... „Bismarck doprowadził 20 maja 1882 do podpisania przymierza Berlina i Wiednia z Rzymem. Przekonuje Rzym, że droga do Berlina prowadzi przez Wiedeń. W ten sposób Dwuprzymierze zostaje wzmocnione Trójprzymierzem. Włochów zirytowała wiadomość o tym, iż leżący przy południowej granicy Sycylii” że co? „Tunis stał się protektorem Francji. (…) Treść przymierza świadczyła o dalszej izolacji Francji. W 1883 oba mocarstwa niemieckich dynastii zawierają porozumienie z Rumunią, obiecując jej pomoc w razie agresji Rosji.” (s. 405) To, co najistotniejsze, treść Trójprzymierza czyli możność rozpoczynania wojny zaczepnej, zostało pominięte. Wyliczenie wszystkich błędów zajęłoby za dużo miejsca. przynajmniej można by pomyśleć, że o Wojnie Secesyjnej będzie rzetelnie, lecz daremne żale. „20 grudnia 1860 roku, wystąpiła z Unii Karolina Południowa, powołując się na konstytucję, która tego nie zakazywała.” (s. 442) Odnośna uchwała powołała się na 3 ustęp 2 paragrafu 4 artykułu Konstytucji nakazujący zwrot „osób zobowiązanych na podstawie ustawodawstwa stanu do służby lub pracy” zbiegłych do innego stanu, oraz przewrotnie na wstęp mówiący o „udoskonaleniu Unii, ustanowieniu sprawiedliwości, zapewnieniu spokoju w kraju, zapewnieniu wspólnej obrony, podniesieniu powszechnego dobrobytu i zapewnieniu błogosławieństwa wolności” https://www.americanyawp.com/reader/the-sectional-crisis/south-carolina-declaration-of-secession-1860/ O secesji Konstytucja milczy, w artykule 6 nakazuje (w skrócie),by „wszyscy urzędnicy i sędziowie przysięgli lub oświadczyli, że będą wierni Konstytucji”, która „stanowi najwyższe prawo w kraju, choćby prawo miejscowe głosiło co innego”. Próbowano prawo odłączenia wywieść z Poprawek IX (wymienienie w Konstytucji określonych praw nie oznacza zniesienia lub ograniczenia innych praw, przysługujących narodowi) i X (uprawnienia, których Konstytucja nie powierzyła Unii ani nie wyłączyła z właściwości poszczególnych Stanów, przysługują nadal poszczególnym Stanom bądź narodowi),jednak wygląda to dowolnie. „Zabójstwo prezydenta przyspieszyło prace nad tekstem XIII poprawki, która 18 grudnia 1865 uzupełniła konstytucję. Stwierdzała, że w USA nie będzie robót przymusowych ani niewolnictwa. Jednocześnie zakazywała występowania z Unii. pod jakimkolwiek pretekstem.” (s. 446) XIII Poprawka została uchwalona przez Senat 8 kwietnia 1864, przez Izbę Reprezentantów 31 stycznia 1865, przed zamachem. Od tej pory nie mogła być zmieniona, a jedynie zatwierdzona lub odrzucona przez kolejne Stany. A nie została spisana w języku sumeryjskim, by były wątpliwości, co zawiera. Po pierwsze zabrania niewolnictwa czy robót przymusowych (z wyjątkiem wyroku sądu). Po drugie Kongres zostaje upoważniony do wydania stosownych przepisów. To wszystko. W którym miejscu coś o zakazie secesji? Otóż w żadnym. Zakaz taki (z zastrzeżeniami) wprawdzie zaistniał, lecz nie w jakiejkolwiek Poprawce, tylko w orzeczeniu Sądu Najwyższego w sprawie „Texas versus White” z 1869.