Godzina prawdziwych odczuć; Leworęczna kobieta

Oczywiste jest, że w Polsce Nobel dla Olgi Tokarczuk zupełnie przesłonił postać Petera Handkego, który nie dość, że pisze w naszym "ulubionym" języku, to jeszcze pisze trudno, męcząco i boleśnie. Podczas gdy Tokarczuk nie szczędzi czytelnikom prawdziwego świata łącznie (ale nie wyłącznie) z jego nieszczęściami, Handke bada tylko te ostatnie. Lektura jego tekstów uwiera, boli, odrzuca. Bardzo dużo pozwala zobaczyć, tyleż zrozumieć, ale przebłysków radości próżno w niej szukać. W pierwszej powieści z tego tomu pisarz podejmuje próbę szczegółowego zapisu wszystkich (ale to wszystkich, nawet najdrobniejszych) uczuć pojawiających się w człowieczej duszy, duszy, dodajmy, znękanej samym istnieniem, duszy przeżartej Weltschmerzem - uczuć normalnie przez nas niezauważanych, pomijanych przez świadomość, ale przecież istniejących i wpływających na nasz stan. Kto z czytelników nie zastanawiał się ze strachem, czy i on sam taki jest lub bywa? Druga powieść, czy raczej mikro-powieść w zbiorze, łatwiejsza jest do strawienia, lecz bolesna w równym stopniu co pierwsza. Tragedia rodzinna pokazana jest tu jak przeraźliwie smutna komedia dell'arte, w której karykatury ludzi wyrażają karykatury uczuć, zapewne dla uwydatnienia faktu oddzielenia ludzi od ich uczuć i pokazania, jak żałosne i nieudolne są próby ich odzyskania. Tu znowu pozwolę sobie na uwagę formalną - tłumacz Sławomir Błaut uważany jest za jednego najwybitniejszych w swojej dziedzinie, a jednak... czy dialogi w oryginale są równie drewniane i karykaturalnie sztuczne jak w przekładzie? Mogę sobie wyobrazić, że autor, w końcu od realizmu daleki, także w języku bohaterów pokazuje plastikowość, emocjonalną pustkę naszej kultury, ale możliwe też, że tłumacz nie podołał. I jeszcze uwaga ogólniejsza - zauważyliście, kto ostatnio dostaje niemieckojęzyczne Noble? Dziś już niemal zapomniany Heinrich Böll, ponury krytyk niemieckiego społeczeństwa, Jellinek, piewczyni psychozy i wściekłości w relacjach międzyludzkich, depresyjna ponad wszelkie miary Herta Müller, a teraz badacz ciemniej strony duszy Handke (tylko Grass wyróżnia się pozytywnie w tym gronie). Wszyscy oni to dobrzy pisarze, lecz bezsłoneczni stuprocentowo. Czy taka jest ta literatura, czy też Skandynawowie aż tak nie lubią Niemców? Hej, Komitecie Noblowski, popatrzże na Kehlmanna, Jirgla czy Julię Franck, że wspomnę tylko tych tłumaczonych na polski. Popatrz, a nawet poczytaj!