Gobseck

Muszę przyznać, że na tle innych, znanych mi dzieł Balzaka, „Gobseck” wypada niezwykle optymistycznie. Kolejna część „Komedii ludzkiej” jest z jednej strony peanem na cześć rozumu i jednostki, która chce i umie działać w społeczeństwie, z drugiej strony pisarz nie ustaje w piętnowaniu ludzkiej głupoty. Stworzony przez autora obraz destrukcyjnej siły namiętności i tego, jak nieodpowiednio ulokowane uczucia są przyczyną zguby osób, które na to zupełnie nie zasługują, jest po prostu porażający. Specyficzna narracja Balzaka, której główną cechą jest dystansowanie się od prezentowanej historii, uwypukla nikczemność i podłość pewnych bohaterów, co sprawia, że nawet w momentach, gdy zasługują na współczucie, ciężko ich żałować. Za to tytułowy bohater, Gobseck, mimo trudnego charakteru i niewdzięcznej profesji, zadziwia swoją przenikliwością i intelektem. Balzak w pewnym stopniu odczarowuje lichwę, choć piętnuje skąpstwo i niepohamowane pragnienie zysku. Pisarz doskonale prezentuje też wszelkie konwenanse i siły napędowe ówczesnego francuskiego społeczeństwa. Niezwykle sympatyczny jest narrator historii – Derville, adwokat, który literą prawa działa na rzecz ludzi, a nie przeciw nim. Empatyczny i uczciwy, zdaje się być bez skazy. Wykazuje zaskakującą błyskotliwość, gdy chodzi o obejście przepisów, godzących w jego klientów. I to właśnie Gobseck i Derville sprawili, że w moim odczuciu, niniejsza powieść jest czymś na kształt bajki, w której Kopciuszek swoje po grzbiecie musi dostać, ale przed naprawdę złym losem ocali go dobra wróżka. A że za wróżkę chrzestną w tym wydaniu robi akurat lichwiarz do spółki z adwokatem, tym bardziej polecam tę opowieść.