Elizabeth Finch

Barnes jak zwykle mnie zaskakuje, każda jego książka jest inna, nie powiela schematów i każda z nich jest fascynująca. Według mnie jest to opowieść, jak tworzy się legendy, mity o danych osobach. Główny bohater, Neil i narrator tworzy legendę, mit o swojej nauczycielce, odwołuje się przy tym to legendy, mitu o Julianie Apostacie, rzymskim cesarzu z IV w. naszej ery. Neil jest trzydziestoparoletnim mężczyzną, który się imał różnych zajęć, a także ma za sobą parę małżeństw. Neil zapragnął skończyć college dla dorosłych, gdzie historię kultury wykładała Elizabeth Finch. Neila od pierwszej lekcji zafascynowała ta nauczycielka. Elizabeth był kobietą samotną, bezdzietną, żyjącą na własnych zasadach. Z jednej strony bardzo konserwatywna, jak choćby w ubiorze, a drugiej strony w sposobie nauczania bardzo nowoczesna. Według Neila była wzorem nauczycielki, pewna siebie, posiadająca rozległą wiedzę, która darzyła swoich uczniów szacunkiem, zachęcając ich do samodzielnego myślenia, analizy tekstów i wyciągania wniosków. Była przy tym osobą niezwykle skrytą, uczniowie nic nie wiedzieli o jej życiu prywatnym. To pozwalało Neilowi snuć własne domysły. Gdy Neil przestał chodzić na jej zajęcia, zaprosił ją na obiad i ona się zgodziła. Od tej pory raz w miesiącu spotykali się na obiedzie i rozmawiali. Jednak w czasie tych rozmów nadal była osobą niezwykle skrytą, rozmawiali głównie o jego problemach. Nagle dowiaduje się od jej brata, że Elizabeth zmarła i zostawiła mu w spadku całą swoją bibliotekę i notatki. Neil czuje się zobligowany do zachowania pamięci o swojej nauczycielce. Prowadzi rozmowy z innymi uczestnikami jej zajęć, ale oni nie podzielają jego zachwytu nad nauczycielką. Jednak on nie przyjmuje tego do wiadomości. Rozmawia też z jej Bratem, chociaż on niewiele wiedział o życiu swojej siostry. Kiedyś Brat widział ją rozmawiającą z jakimś mężczyzną i na tej podstawie Neil snuje domysły o jej życiu uczuciowym. Oprócz tego znajduje dużo notatek dotyczących rzymskiego cesarza z Iv wieku Juliana Apostata i jego legendy. Historia tego cesarza była jej pasją, uważała, że to był ostatni cesarz, który mógł zatrzymać chrześcijaństwo. Dzięki tym notatkom i pracom opracowuje historię Juliana Apostaty. Utwór jest ciekawie zbudowany, składa się z trzech części. W pierwszej części są jego wspomnienia ze spotkań z Elizabeth. Druga część to przedstawienie mitu, legendy od wieków już ugruntowanej o cesarzu Julianie Apostacie. Otóż on wyrzekł się wiary chrześcijańskiej, w której go wychowywano i powrócił do wierzeń rzymskich, w których widział mądrość ówczesnej cywilizacji. Uważał, że wierzenia rzymskie były bardziej tolerancyjne, co było bzdurą. Nie liczyli się z wierzeniami narodów, które podbijali, a ich członków zamieniali w niewolników. Mnie przeraziła ilość krwawych ofiar z różnych zwierząt składanych tym bóstwom i wróżenie z ich wnętrzności. Chrześcijaństwo natomiast znosiło niewolnictwo i zakazywało ofiar ze zwierząt. Natomiast w trzeciej części możemy śledzić, jak powstaje mit, legenda o Elizabeth. Na odstawie fragmentarycznych wspomnień w lekcji, a później spotkań buduje całą jej historię. Pomimo w sumie dwóch bohaterów całość tworzy spójną całość. Elizabeth Finch, pomimo że nie należy do moich ulubionych książek tego autora, jest książką mądrą i refleksyjną. Książka jest o pamięci, o tym jak trudno opowiedzieć o czyimś życiu, na podstawie śladów literackich, fragmentarycznych wspomnień. Opowiadając czyjeś życie, kierujemy się często własnymi obrazem tej osoby, pomijając fakty, które do tego obrazu nie pasują. W ten sposób powstają mity i legendy, które nie muszą odzwierciedlać prawdziwego życia danej osoby.