Eksperyment

Książka w swojej kategorii jest pozycją fenomenalną. Powieść która ma na celu jedno - sprawić, aby czytelnik uciekł na kilka godzin w inny świat. Oczywiście, wydarzenia opisywane przez GK umiejscowione są w znanych nam realiach, ba, występują w niej prawdziwe osoby. Nawet festiwal na który udają się bohaterowie jest festiwalem działającym "w rzeczywistości" a jednak autor potrafi zgrabnie połączyć znane nam realia z intrygą i wydarzeniami, które, chociaż pozostają w sferze fikcji, zyskują na wiarygodności. Wszystko dzięki sposobowi tworzenia narracji i mieszania faktów z nieskrępowaną, pisarską wyobraźnią. Nie chcę pisać tu o fabule - napiszę za to więcej o odczuciach. Przede wszystkim czytając powieść miałem wrażenie, że wracamy do starej dobrej szkoły Mastertona - pisarza absolutnie genialnego pod względem budowania nastroju i sypiącego intrygującymi pomysłami jak z rękawa. Grzegorz Kopiec pozwala nam, na kilku płaszczyznach, naprawdę odnaleźć się w opisywanym świecie. Nie jest to pisarstwo chłodne, skalkulowane na podbudowywanie ego pisarza. Jest wielu polskich twórców (i nie tylko polskich) przez których powieści przeziera nachalnie sam Autor, który - co jest niezwykle irytujące - poprzez swoje postaci stara się dać upust własnym górnolotnym przemyśleniom czy bon motom. Robią to oczywiście jedynie po to, aby móc następnie z wysoko podniesioną głową powtarzać dziennikarzom - "zobaczcie, jaki jestem inteligentny, czytaliście moje przemyślenia w prologu do ostatniej powieści? Prawda, że genialne? To wynik moich wieloletnich rozmyślań przy dobrym koniaku". U Grzegorza Kopca tak nie jest. Kopiec oddaje się swojej powieści, pozwala by to ona stała na pierwszym miejscu a tym samym, bawi się nią. Nie ulega wątpliwości, że pisząc swoją książkę Grzegorz Kopiec chciał, aby czytelnik udał się w wyprawę wraz z bohaterami, aby towarzyszył im w dobrych i złych momentach. Dlatego jest to powieść spełniająca podstawowe założenia literatury gatunkowej, literatury popularnej - ma być odskocznią dla czytelnika, zabawą, przygodą. Przyjemnością. I taki właśnie jest "Eksperyment". Jest to powieść brutalna, pełna przemocy, poczucia uciekającego czasu (wraz z brakiem postępów w śledztwie z którymi boryka się Majer odczuwamy jego frustrację, zdajemy sobie sprawę, że prowadzi ona do nieprzyjemnych konsekwencji i będzie kosztować kogoś życie). Tym bardziej, że Kopiec nie oszczędza swoich bohaterów. Nie stawia jasnego rozgraniczenia bohater- ofiara. Każdy może zginąć. I to bardzo sobie cenię. Pomimo korzystania z niezliczonych toposów literackich autor nie uciekł w sztampę. Wykorzystał je celowo i sprawnie wkomponowując w opowiadaną historię. Ma się również wrażenie (chociaż ja odniosłem je dopiero po zakończeniu lektury - byłem w nią na tyle wciągnięty, że drobne niuanse spychałem na bok czekając po prostu na rozwój wydarzeń),że Kopiec chętnie puszcza do czytelnika "oczko" - jest świadomy tego, że wraz ze swoją powieścią wpisuje się w pewien nurt literacki o bogatej historii i chętnie do tej historii wraca. Przetwarza ją. Na szczęście nie miałem również problemów z bolączką wielu polskich autorów - dialogami. Bardzo często zdarza się tak, że Autor tworząc swoje postacie, dając im przeszłość, sympatie, antypatie czy konkretny zawód albo umiejętności tworzy "teoretyczną" rozprawkę na temat tego, jak dana postać powinna mówić, jak reagować. Wytwarza to wówczas poczucie sztuczności w relacjach interpersonalnych i rozmowach jakie bohaterowie toczą. Innym problemem współczesnych autorów jest to, że tak usilnie starają się rozróżnić poszczególne postaci, że każą im wypowiadać się w sposób zgoła karykaturalny - uważają bowiem, że dzięki temu nadadzą im potrzebnego charakteru. Jest to błąd zbyt często popełniany. Jeszcze inni twórcy nieświadomie (jak myślę) sprawiają, że każda postać w ten sam sposób konstruuje zdania, używa tych samych sformułowań czy porównań. Gubią się w próbach oddzielenia narratora od postaci, powodując że język obu zaczyna się mieszać i przenikać. Wszystko to sprawia, że książka zaczyna mieć charakter szkolnej, niewprawionej rozprawki. U Kopca tego nie ma. Poszczególni bohaterowie nie są udziwnieni, nie są przeintelektualizowani. Nie są karykaturalni. Są normalni. Chociaż może to wydawać się drobnostką to naprawdę, w stopniu bardzo znaczącym decyduje o odbiorze książki. Czytając o decyzjach, czy to młodych ludzi na Kfasonie, czy śledząc rozmowy toczone przez Majera nie ma się poczucia, że zostały one stworzone w "laboratorium". Brak w nich górnolotności, literackiego języka przekładanego na język potoczny w rozmowach. Jest swoboda i reagowanie na zaistniałe okoliczności. Sama idea stojąca za intrygą opisaną w książce jest również w swojej genezie hołdem złożonym tuzom gatunku. Doskonale widać, że Grzegosz Kopiec po prostu na horrorze się zna - czytał tą literaturę na lata przed tym, jak sam wziął się za pisanie. Wiele prawdy jest w stwierdzeniu, że zanim napiszesz pierwsze zdania najpierw musisz przeczytać tysiąc powieści. Podsumowując "Eksperyment" to powieść satysfakcjonująca, dobrze napisana, mająca bawić czytelnika (i bawi) nie będąca wyrazem chęci leczenia własnych kompleksów przez Autora. Jest to dodatkowo powieść bardzo mocno zakorzeniona w klasyce literatury z gatunku horror. Krwista ale nie bezmyślna, długa ale nie nudna, mroczna ale bawiąca się konwencją. Polecam z czystym sercem.