Dziewczyna z zapałkami

„Książki to nie są czyjeś rzeczy, to są świadectwa rozumu. Książki, które czytasz, pozwalają zajrzeć ci do głowy i zobaczyć myśli, uczucia, intencje, potrzeby emocjonalne. Jeśli czytasz namiętnie to znaczy, że tym właśnie jesteś. Jesteś autorem swoich lektur i one zawsze cię zdradzą!!!” Anna Janko „Małą zagładą” podniosła poprzeczkę bardzo wysoko. To jedna z tych książek, które chyba już zawsze będą we mnie… Zaraz po lekturze „Małej zagłady”, zakupiłam „Dziewczynę…”. I odłożyłam na półkę. Miałam obawy związane z lekturą. Że to debiut prozatorski. Że tematyka mogąca łatwo uczynić z książki średnią obyczajówkę. Że wzruszeń i emocji „Małej zagłady” nic nie da rady powtórzyć. I jeszcze nienajwyższa ocena na LC (6,71 przy 809 ocenach). I brak tej książki w biblioteczkach książek przeczytanych osób z LC, których opinie niejednokrotnie pomagają podjąć mi decyzję, co do przyszłej lektury. Było warto: "Dziewczyna z zapałkami" okazała się warta poświęconego jej czasu. Dla kogo jest ta książka? Dla kobiety (dla mężczyzny będzie co najwyżej lekcją, że kobiece czucie to coś, co często stoi poza granicą jego wyobraźni). Dla kobiety pamiętającej lata osiemdziesiąte (dla pozostałych książka może być zbyt archaiczna, być może nawet surrealistyczna). Dla kobiety pamiętającej lata osiemdziesiąte mającej zbliżony do bohaterki typ wrażliwości (u pozostałych może wywoływać zniecierpliwienie nadmiernym dzieleniem włosa na czworo). Krąg czytelniczy bardzo zawężony. Zmieściłam się w nim. I chociaż moje młodzieńcze doświadczenia różnią się zasadniczo od doświadczeń bohaterki, chociaż moje podejście do miłości i do małżeństwa stawia nas na przeciwnych krańcach pola, to jednak ogrom elementów wspólnych sprawił, że z niechęcią odrywałam się od opowieści Ha. Jest tu dużo wątków, które zostaną później rozwinięte w „Małej zagładzie”. Mam wrażenie, że „Dziewczyna…” jest w dużej mierze książką autobiograficzną. Czytając Jankową „Dziewczynę” mimowolnie wracałam do siebie z lat młodości. Byłam inna, niż Ha. Silniejsza? Bardziej waleczna? Podekscytowana nowymi rolami? Wierząca w szklankę do połowy pełną? I, chociaż w wielu przypadkach, przemyślenia bohaterki mogłyby być moimi, i chociaż bardzo wiele elementów jej i mojej wrażliwości tworzy zbiór wspólny, to wiem, że gdybyśmy wtedy spotkały się: nie polubiłabym jej. Dokładne oddanie realiów czasu. Dokładne oddanie stanów psychicznych bohaterki. Bo wszystko w oparciu o pisane regularnie dzienniki. Bo „Ludzie, którzy nie zapisują swego życia, wydają mi się szaleńcami, lekkoduchami, umierają cali każdego dnia, nawet o tym nie wiedząc.” Inteligentne, wnikliwe przedstawienie zderzenia młodzieńczych marzeń i oczekiwań z rzeczywistością dorosłego życia. I budowana wiara w drugie nowe życie (której chyba zabrakło przy pierwszym nowym życiu).