Dziennik upadku

Potwornie mocna książka. Dawno nie czytałam współczesnej powieści, która by zawierała taki ciężar gatunkowy. Trauma pokoleniowa, Auschwitz, antysemityzm - wszystko to było wałkowane setki razy, a jednak Michel Laub znalazł formę i intensywność, by temat przybrał miarę, jaka poraża współczesnego człowieka, żyjącego tu i teraz. Nie miliony, nie abstrakcyjne cierpienie, nie relacje świadków i ocaleńców, Laub pyta, co TO, ta cała potworna spuścizna, konkretnie oznacza dla człowieka dziś, dla trzeciego powojennego pokolenia. Historia dotyczy żydowskiej rodziny, która mieszka w Brazylii, nie ma więc tu żadnego polskiego odniesienia. Antysemityzm jest wszędzie, ale można go również odwrócić. Jedyny goj w szkole jest gnębiony tak samo jak jedyny Żyd w szkole. Historia wykluczania, dręczenia, poniżania, przemocy jest stara jak świat. To błędne koło, którego kolejne pokolenia nie są w stanie przerwać. Laub skupia się na przyczynach, ale nacisk kładzie na skutki. Tworzy portret trzech pokoleń mężczyzn połączonych więzami krwi: dziadka, ojca, syna. Trauma i odreagowywanie jej w każdym pokoleniu przejawia się inaczej. Jednak Laub zanurzając czytelnika w ciemność i beznadzieję pokazuje też, że człowiek nawet z największej ciemności instynktownie dąży do światełka w tunelu, do zaczerpnięcia oddechu pełną piersią. Można to nazwać instynktem samozachowawczym. W każdym razie Laub daje nadzieję. Dzięki temu "Dziennik upadku" wydaje mi się książką tak ważną. Jest napisany ciężką frazą, długie zdania męczą i znakomicie wciągają czytelnika w emocjonalny rollercoaster. Dla mnie to petarda.