Bookfolio

Dominikańska summa muzyki. Traktat De musica Hieronima z Moraw

Błażej Matusiak OP

muzyka

Kiedy Tomasz z Akwinu dokonywał syntezy teologii inny dominikanin z paryskiego klasztoru św. Jakuba postanowił zrobić to samo z wiedzą o muzyce. Autor traktatu De musica, znany jako Hieronim z Moraw, stanął przed ogromnym wyzwaniem. Jak połączyć w jednym dziele dziedzictwo starożytnej teorii muzyki, wieki praktykowania śpiewu chorałowego oraz najnowsze odkrycia z dziedziny polifonii? Hieronim dobrze wywiązał się ze swojego zadania. Dawne źródła poddał selekcji i adaptacji, zabiegając o zwięzłość i kompletność (aż 11 definicji muzyki). Dodał do nich najnowszą wiedzę: naukę o mutacjach, metodę rytmizacji chorału oraz wykład muzyki menzuralnej. To ostatnie zagadnienie przybiera u Hieronima postać doborowego zestawienia traktatów, na których można śledzić rozwój polifonii w XIII wieku. Traktat Hieronima nie jest oficjalnym podręcznikiem muzyki Zakonu Kaznodziejskiego. Zakres tematyczny traktatu znacznie przekracza miejsce, jakie u dominikanów zajmowała muzyka. Kantor nie musiał być znawcą teorii. Z kolei polifonia nie odpowiadała dominikańskim ideałom prostoty i zwięzłości w liturgii. Również gra na instrumentach strunowych nie należała do typowych zajęć braci kaznodziejów. Obecność tych zagadnień w traktacie dowodzi zresztą, że ani polifonia, ani użycie instrumentów (poza liturgią) nie były w zakonie zakazane. Na szczególną uwagę zasługuje rozdział poświęcony sztuce komponowania. Hieronim podaje tam proste wskazówki dla kompozytorów, częściowo zaczerpnięte od jednego z poprzedników. Natomiast jego własnym i niespotykanym pomysłem są kryteria oceny utworów muzycznych w postaci trzech stopni piękna i brzydoty. Monografia umiejscawia Hieronima w jego epoce, a następnie omawia treść jego traktatu, obszernie przywołując cytaty z dzieła – w oryginale i tłumaczeniu. Badając spekulatywną część traktatu, Błażej Matusiak OP m.in. śledzi pochodzenie poszczególnych definicji muzyki i analizuje Hieronimową adaptację słów Akwinaty. Autor wiele uwagi poświęca opisowi rytmizacji i zdobienia w śpiewie. Ostatni rozdział książki poświęca analizie środków użytych przez Hieronima do nauczania muzyki. Przyjrzenie się sposobowi korzystania ze źródeł, zastosowaniu definicji, etymologii i diagramów pozwala ożywić obraz Hieronima – nauczyciela muzyki z XIII wieku. Chcąc przeto, aby kantorzy wiedzieli, czym jest muzyka i pragnąc, aby melodie wykonywali zawsze prawidłowo, zgodnie ze sztuką, ku czci Naszego Pana Jezusa Chrystusa i przechwalebnej Panny Maryi, Jego Matki oraz świętego Dominika, skompilowaliśmy starannie tę małą summę na podstawie różnych wypowiedzi tych, którzy nas przewyższają, aby gdy tylko bracia naszego zakonu albo inni ludzie zechcą osądzić jakość utworu – czy jest wytworny, czy też pospolity, prawdziwy czy fałszywy – poprawić fałszywy czy skomponować nowy, mogli to osiągnąć dzięki regularnej wprawie w tym zajęciu – napisał Hieronim z Moraw w cytowanym w książce fragmencie traktatu De musica.

Klimat książki

Specjalistyczna monografia naukowa poświęcona analizie średniowiecznego traktatu muzycznego, łącząca rzetelną analizę historyczną z prezentacją źródeł pierwotnych.

W skrócie

  • Skłania do myślenia
  • wolne tempo

Tropy

  • analiza źródłowa
  • komentarz historyczny

Szczegóły

Data wydania
1 marca 2026
Liczba stron
384 str.
Wydawnictwo
W drodze
Język
polski
Format
papier
Cykl
Studia i Źródła Dominikańskiego Instytutu Historycznego w Krakowie
Gatunek
muzyka
ISBN
9788379069453

Najczęstsze pytania o książkę

Ile stron ma „Dominikańska summa muzyki. Traktat De musica Hieronima z Moraw”?
„Dominikańska summa muzyki. Traktat De musica Hieronima z Moraw” ma 384 strony (wydanie: W drodze, 2026). Inne wydania mogą się różnić liczbą stron.
Ile czasu zajmuje przeczytanie książki „Dominikańska summa muzyki. Traktat De musica Hieronima z Moraw”?
Przy średnim tempie 35 stron na godzinę lektura zajmie około 11 godz.. Czytając 30 minut dziennie, skończysz w 22 dni.
Kto napisał książkę „Dominikańska summa muzyki. Traktat De musica Hieronima z Moraw”?
„Dominikańska summa muzyki. Traktat De musica Hieronima z Moraw” to książka autorstwa Błażej Matusiak OP.
Czy „Dominikańska summa muzyki. Traktat De musica Hieronima z Moraw” należy do serii?
Tak, książka jest częścią cyklu „Studia i Źródła Dominikańskiego Instytutu Historycznego w Krakowie”.
Policz czas czytania dla swojego tempa

Opinie czytelników

Oceń tę książkę

0/10

Kiedy przeczytana?

2026-11-22

Oceniona książka trafi na półkę Przeczytane.

Bezpłatne konto Bookfolio

Dodaj „Dominikańska summa muzyki. Traktat De musica Hieronima z Moraw" do swojej półki

Załóż darmowe konto i miej swoje lektury, oceny oraz postępy w jednym miejscu. Dołącz do grona zadowolonych czytelników, którzy już wiedzą, co przeczytali i co chcą przeczytać.

Trzy półki czytelnicze

Przeczytane, Teraz czytam i Chcę przeczytać. Uporządkuj swoje książki w sekundy.

Oceny i recenzje

Skala 1-10, prywatne notatki, ulubione cytaty. Wracaj do swoich opinii kiedy chcesz.

Statystyki i wyzwania

Ustal roczny cel czytelniczy i obserwuj jak rośnie liczba przeczytanych stron.

Rekomendacje i grafiki

Odkrywaj kolejne tytuły i generuj estetyczne podsumowania roku w książkach.