Diuna. Dżihad Butleriański

Po śmierci legendarnego Franka Herberta jego syn, Brian wraz z przyjacielem Kevinem zebrali pozostawione notatki mistrza i uzupełnili sagę Diuny o paręnaście tomów, które miały za zadanie opisać szczegółowo wszystkie wspomniane wcześniej wielkie wydarzenia z życia tego uniwersum. Jednym z takich przykładów są tzw. Legendy opowiadające wielką walkę ludzi z inteligentnymi maszynami, wyzwolenie się spod ich jarzma i zaprowadzenie nowego ładu w galaktyce, a tytułowy Dżihad Butleriański to pierwszy tom z opowiadanej trylogii. Dawno temu 20 odważnych ludzi obaliło starzy porządek przy pomocy maszyn, nazwali się boskimi Tytanami i oddzielili umysły od ciała montując je do olbrzymich krabopodobnych robotów – Cymeków. Jeden z nich zapomniał się i pozwolił technologii usamodzielnić się, podbić większość kosmosu i zniewolić ludzkość – rządy Omniusa trwające od tysiąca lat, to krwawy obraz upadku człowieka. Ostatnie wolne obozy, tworzące Ligę, opierają się robotom ze zsynchronizowanych planet i armii Cymeków, jednocześnie niewoląc u siebie wolnych ludzi z niezrzeszonych planet – religijnych uciekinierów Budislamizu. W tym samym czasie otrzymujemy początki rodów Harkonnenów, stojących po stronie ludzi, oraz Atrydów będącymi potomkami najpotężniejszego Tytana Agamemnona. A w środku konfliktu, pierwszego sojuszu i późniejszej zdrady stoi kobieta Serena Butler, i jej zamordowany syn Manion, który stanie się zarzewiem wielkiego buntu ludzkości. To tylko jeden z mnóstwa wątków, a tych jest niestety za dużo co wpływa na integralność i składnie powieści. Początki Bene Gesserit jako naradzające się czarodziejki z Rossaka, zniewoleni chłopcy przez łowców głów Tleixlan, egocentryczne szukanie technologii obronnej przez Holtzmana i jego uczennicy Normy, narodziny legendy Fremenów i pierwszego ujeżdżacza Czerwi Selima wygnańca, pierwsze odkrycie narkotyku Przyprawy i jej zagrożenie eksportu, eksperymenty inteligentnego robota Erazma na zrozumieniu ludzkości i konwersacje z Sereną i niewolnikami… to i wiele innych wątków, może sprawić iż człowiek zagubi się w historii. A może lepiej było to rozbić na więcej powieści i skupić się na głównym wydarzeniu, przywództwa Xaviera Harkonenna i wewnętrznego odrodzenia zwolennika maszyn Voriana Atrydy, a w tle mdłych wątek trójkąta emocjonalnego z córką dowódcy Ligii? Książka oferuje mnóstwo dialogów, opisów bogatych światów i przerażającego upadku ludzkości. Nie zabraknie również refleksji przed każdym rozdziałem, które niestety nie stoją na tak wysokim poziomie jak kroniki Irulany w głównej sadze ojca uniwersum. Otrzymamy również bardzo dynamicznie opisane 3 bitwy między ludzkością a Cymekami, w tym efektowna obrona Salusy Secundusa, odbicie Giedi Prime i kluczowa dla finału bitwa o Ziemię. Ten ostatni wątek wyjaśnia nam dlaczego Frank Herbert nigdy nie wspomniał w swoich powieściach o kolebce ludzkości. To bardzo bogate i brutalne starcia, które potrafią rozpalić wyobraźnie czytelnika, niestety finał powieści to tylko sprytnie zarysowany „cliffhanger”, co sprawia iż Dżihad Butleriański nie potrafi się obronić jako samodzielna wielka powieść, jak wszystkie pozycje Herberta, i jest tylko wstępem do wielkiej epickiej historii rebelii ludzkości. Oby tylko wątki w kolejnych tomach zaczęły się bardziej spajać.