Człowiek w ciemności

Paul Auster to jeden z moich ulubionych pisarzy. Cenię go za elegancję i wdzięk jego prozy, za niebywałą sprawność narracyjną, która nie ogranicza się jedynie do pięknego opowiadania historii, ale potrafi też sprawić,że historie te mają metafizyczną podszewkę, mówią coś ważnego o człowieku i świecie, próbują odkryć prawa i siły kierujące ludzkim losem. Bohaterem tej powieści, której akcja rozgrywa się w ciągu jednej nocy jest emerytowany krytyk literacki August Brill cierpiący na bezsenność. Poważna kontuzja nogi, którą odniósł w wypadku samochodowym przykuwa go do łóżka w domu, gdzie zamieszkuje z córką i ukochaną wnuczką. Nie mogąć spać Brill wymyśla historię, która dzieje się w alternatywnych Stanach Zjednoczonych, gdzie nie było zamachów z 11 września, za to trwa druga wojna secesyjna. Bohater opowieści Owen Brick został do tego równoległego świata ściągnięty z naszej rzeczywistości i ma do wykonania misję, od której za wszelką cenę usiłuje uciec. Historia ta zmyślnie splata się z osobą Augusta Brilla, ale o tym już sami poczytajcie. Brill snuje też wspomnienia swego życia, w ich opisie widać mistrzostwo pióra autora. W ostatniej części książki August nie jest już sam, dołącza do niego spędzająca również bezsenną noc wnuczka Katya. Pięknie i wzruszająco jest tu ukazana intymna relacja między dwoma bliskimi sobie osobami: dziadek i wnuczka aż po blady świt pogrążeni w rozmowie odkrywającej ich wnętrza. Dwoistość fabuły sprawia, że lektura ma dwa wymiary. Podobny zabieg zastosował Auster w swojej poprzedniej powieści "Podróżach po skryptorium", książce absolutnie genialnej, która obok "Księgi złudzeń" jest moją ulubioną powieścią amerykańskiego pisarza. Powiedziałbym wręcz, że jest w stosunku do "Podróży" nieco wtórna. Tam akcja dzieje się w ciągu jednego dnia, tu przez jedną noc.I to rozdwojenie akcji: jedna historia osadzona w realnym świecie, statyczna i refleksyjna, druga dynamiczna,fantastyczna,dziejąca się w wymyślonej rzeczywistości. Oczywiście są różnice między dwoma powieściami, i to na tyle znaczące by powiedzieć, że są dwa odrębne dzieła, a nie klony powieściowe w stylu Paulo Coelho.