Czasy wojny

Ferdynand Goetel był w PRLu pisarzem zakazanym. Istniały przy tym dwa uzasadnienia tej okoliczności - oficjalne i faktyczne. Pierwsze wiązało się z jego fascynacją włoskim faszyzmem przed wojną (wydał „Pod gwiazdą faszyzmu” w 1938 roku),co miałoby z niego rzekomo uczynić kolaboranta niemieckiego i nazistę. Ale prawdziwym był udział w ekshumacji grobów polskich oficerów w Katyniu. I z tego powodu usilnie próbowano wmówić społeczeństwu rzekomą zdradę i nazizm autora. Było to tym bardziej na rękę komunistom, że jako piłsudczyk Goetel był przed wojna pisarzem bardzo wpływowym, okresowo prezesem polskiego PEN Clubu oraz Związku Zawodowego Literatów Polskich. „Czasy wojny” to jego wspomnienia z lat 1939-1946. Warto je przeczytać, bowiem obrazują one ówczesne życie polskich elit intelektualno-kulturalnych pod okupacją. Autor siłą rzeczy przebywał głównie wśród ludzi kultury (niezależnie od przekonań politycznych) oraz polityki (głównie piłsudczyków). Ze wspomnień dowiadujemy się jak sobie radzili w dniu codziennym, z czego żyli, co robili i oczywiście co myśleli i mówili w prywatnym gronie. Atutem wspomnień jest dość suchy i konkretny język Goetla. Wadą – a może nie – pewien brak obiektywizmu. Nie cenił sobie specjalnie polityków polskich przeciwnych ugrupowań (szczególnie związanych z tzw. Frontem Morges) i nie do końca orientował się w ich afiliacjach. Bardzo ciekawy jest rozdział na temat Żydów i ich zagłady. Opisuje dwa miasta – Warszawę i Zawichost. Wreszcie opisuje swój udział w katyńskich ekshumacjach z ramienia PCK, za wiedzą polskich władz podziemnych oraz podziękowania od dowództwa AK za raport. Te samo okoliczności były przyczyną postępowania podjętego przez władze II Korpusu Polskiego we Włoszech (Armia Andersa),uniewinniającego go od wszystkich zarzutów. Nie podzielając wszystkich poglądów autora (w szczególności sympatii dla włoskiego faszyzmu, które wojna jedynie osłabiła, co widać w książce),warto się zapoznać z jego wspomnieniami pamiętając, że jest to jednak fragment autobiografii, a nie opracowanie historyczne. Ale subiektywne wrażenia różnych osób pomagają zbudować obiektywny obraz.