Bookfolio

Powieść Cnotliwi powstała w 1869 roku, ukończona została jesienią tego roku. Autograf się nie zachował. Pierwodruk prasowy z 1871 roku został ogłoszony w warszawskiej „Gazecie Polskiej”. Orzeszkowa od początku pracy twórczej konsekwentnie próbuje moralizować i diagnozować obłudę, kołtuństwo i bigoterię środowisk salonowych małomiasteczkowej socjety. Szuka chwytów retorycznej i parabolicznej reprezentacji z odwołaniami do wplatanej opowieści z kręgu kultury japońsko-chińskiej. Działa tak, żeby w konwencji ezopowego ukrywania rzeczywistych działań pokazywać, jaka jest prawdziwa moralność ludzi żyjących na pokaz, maskujących się zachowaniami przybranymi na użytek cudzych oczu. Wszystko to ma na celu wskazywanie podobieństw realnych postaci małomiasteczkowej wspólnoty do figur przywołanej paraboli (uniwersalizującej naganne cechy zachowania),podobieństw stylu życia, sposobu prezentowania się na scenie miejskiego teatru, wyglądu i języka bohaterów, także ich wyborów, a przede wszystkim mechanizmów, jakie rządzą ich zachowaniem. Dlatego Krasicki jako mistrz podwójnego kodowania sensów, bajkopisarz i satyryk piętnujący niemoralność i fałsz, obnażający tragizm ludzkich postaw staje się w tej powieści ukrytą figurą dialogu. Tyle że Orzeszkowa artystycznie Cnotliwymi nie dorasta do autora Bajek nowych. Ale przemyślana i spójna strategia, żeby od początku ukrywać ślady ironii, dystansu i rozpadu konstruowanego świata, jest zdumiewająca i świadczy o inteligencji pisarki terminującej w warsztacie epickości z tezą. Z opracowania i noty edytorskiej Dawida Marii Osińskiego

Klimat książki

Głęboka, moralizatorska analiza hipokryzji i społecznych masek w dziewiętnastowiecznym małym mieście, prowadzona z intelektualnym dystansem i ironią.

W skrócie

  • Skłania do myślenia
  • Wyraziste postacie
  • wolne tempo

Tropy

  • parabola
  • satyra społeczna
  • podwójne kodowanie
  • teatr życia

Szczegóły

Data wydania
1 października 2025
Liczba stron
520 str.
Wydawnictwo
Instytut Badań Literackich PAN
Język
polski
Format
papier
Gatunek
literatura piękna
ISBN
9788367957847

Opinie czytelników

Oceń tę książkę

0/10

Kiedy przeczytana?

2026-11-19

Oceniona książka trafi na półkę Przeczytane.

Bezpłatne konto Bookfolio

Dodaj „Cnotliwi" do swojej półki

Załóż darmowe konto i miej swoje lektury, oceny oraz postępy w jednym miejscu. Dołącz do grona zadowolonych czytelników, którzy już wiedzą, co przeczytali i co chcą przeczytać.

Trzy półki czytelnicze

Przeczytane, Teraz czytam i Chcę przeczytać. Uporządkuj swoje książki w sekundy.

Oceny i recenzje

Skala 1-10, prywatne notatki, ulubione cytaty. Wracaj do swoich opinii kiedy chcesz.

Statystyki i wyzwania

Ustal roczny cel czytelniczy i obserwuj jak rośnie liczba przeczytanych stron.

Rekomendacje i grafiki

Odkrywaj kolejne tytuły i generuj estetyczne podsumowania roku w książkach.