Cmentarz św. Jerzego

prezentowana książeczka poświęcona najstarszemu toruńskiemu cmentarzowi jest kolejnym przedsięwzięciem Towarzystwa Miłośników Torunia w szerokiej, podjętej przed kilku laty, akcji opieki nad nekropoliami w Grodzie Kopernika. Akcja, prowadzona w ścisłej współpracy z władzami miasta, zwłaszcza z Wydziałem Informacji, Promocji i Turystyki Urzędu Miasta Torunia, rozpoczęła się w 2002 roku. Od 2003 roku każdorazowo w dniu 1 listopada na cmentarzu Św. Jerzego organizowane są kwesty. Z uzyskanych podczas kwest środków wyremontowano kilka cennych - artystycznie i historycznie - nagrobków, w tym najstarszy na tym cmentarzu - Johanna Ephraima Wessele (1826). W roku 2006 przeprowadzono także konserwację jednego z nagrobków na cmentarzu komunalnym przy ul Grudziądzkiej (dawnym garnizonowym). Prace konserwatorskie przeprowadzone są przez studentów Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, przy współpracy toruńskich zakładów kamieniarskich. Ważnym elementem akcji To-Mi-To jest także podkreślanie roli cmentarzy jako elementu zbiorowej pamięci torunian. Temu celowi służy prowadzona inwentaryzacja cennych historycznie nagrobków. informacje o nich umieszczane są na stopniowo uzupełnianej stronie internetowej, powstającej we współpracy z Instytutem Historii i Archiwistyki UMK (http://historicus.umk.pl/cmentarz/). Także niniejsza publikacja - otwierająca serię opracowań poświęconych toruńskim nekropoliom - służyć ma temu celowi. Ma ona dać podstawową wiedzę na temat toruńskiego cmentarza przy ul. Gałczyńskiego, tradycyjnie nazywanego cmentarzem św. Jerzego. Wykorzystuje także częściowe efekty prowadzonych dotychczas prac inwentaryzacyjnych. Na książeczkę składa się kilka elementów. Otwiera ją wzbogacona materiałem ilustracyjnym historia cmentarza (czy raczej cmentarzy) św. Jerzego, opracowana przez Magdalenę Niedzielską, która od kilku lat zajmuje się dziejami toruńskich nekropolii. Drugą część stanowi zbiór kilkudziesięciu not biograficznych o osobach pochowanych na cmentarzu. Noty te przygotowała Sylwia Grochowina. Dokonany wybór nie rości sobie oczywiście pretensji do kompletności, wydaje się jednak być dość reprezentatywny, na przykład jeśli chodzi o funkcję cmentarza św. Jerzego jako nekropolii toruńskiego uniwersytetu. Istotnym kryterium doboru osób uwzględnionych w tym wyborze była możliwość lokalizacji grobu i jego odszukania przez osoby zainteresowane. W tym sensie wybór wybór ten jest zapowiedzią funkcji, jakie po ukończeniu będzie spełniała internetowa baza danych. W związku z tym każdy z biogramów został zaopatrzony w sygnaturę grobu, która na podstawie załączonego schematycznego planu cmentarza z podziałem na sektory oraz zamieszczonych w internecie szczegółowych planów poszczególnych sektorów umożliwi odszukanie danego grobu. Ustalenie sygnatur i lokalizacji poszczególnych nagrobków, przy wykorzystaniu materiałów inwentaryzacji, dokonał zespół w składzie: Jarosław Centek, Henryka Duczkowska-Moraczewska oraz niżej podpisany. Całą publikację zamyka zestaw wykonanych przez Magdalenę Niedzielską fotografii wybranych, najbardziej interesujących nagrobków. W imieniu Zarządu Towarzystwa Miłośników Torunia oraz autorów opracowania pragnę wyrazić nadzieję, że przygotowana przez nas książeczka będzie źródłem informacji o najstarszej toruńskiej nekropolii i udanie zainauguruje serię opracowań także o pozostałych toruńskich cmentarzach. Pragnę również wyrazić wdzięczność autorom i wszystkim osobom i instytucjom, które przyczyniły się do powstania książeczki, za ich trud i zaangażowanie. Bogusław Dybaś