Ciao amore, ciao. Morderstwo w Rzymie

Wstrząsająca, duszna i monumentalna – tak w trzech słowach można opisać książkę Nicoli Lagioii Ciao amore, ciao. Morderstwo w Rzymie. To reportaż literacki, który wykracza daleko poza ramy gatunku true crime, stając się mroczną diagnozą współczesnego społeczeństwa. Moja ocena to solidne 7/10: to pozycja wybitna pod względem stylistycznym, choć jej ciężar i narracyjna gęstość mogą stanowić wyzwanie nawet dla najbardziej wytrwałych czytelników. Anatomia bezsensownej zbrodni Punktem wyjścia jest makabryczne morderstwo młodziutkiego Luki Varani, do którego doszło w marcu 2016 roku w rzymskim mieszkaniu. Dwaj sprawcy, Manuel Foffo i Marco Prato, przez kilka dni katowali swoją ofiarę w amoku wywołanym alkoholem i narkotykami. Lagioia nie skupia się jednak na taniej sensacji czy epatowaniu brutalnością. Autor stawia pytanie, które dręczyło całe Włochy: dlaczego? Dlaczego dwaj mężczyźni z tzw. „dobrych domów”, niemający wcześniej zatargów z prawem, postanowili zabić kogoś tylko dlatego, by sprawdzić, „jak to jest”? Autor wykonuje tytaniczną pracę dokumentalną. Rozmawia z rodzinami, analizuje akta sądowe, śledzi zapisy z monitoringów i wiadomości w telefonach. Robi to jednak w sposób niezwykle literacki, niemal barokowy. Rzym w jego opisie nie jest miastem z pocztówek, lecz „wiecznym śmietniskiem”, metropolią w stanie rozkładu, która pożera własne dzieci. Miasto jako wspólnik Najciekawszym zabiegiem Lagioii jest uczynienie z Rzymu pełnoprawnego bohatera opowieści. W jego wizji miasto jest przeżarte korupcją, brudem i wszechobecną apatią. Upadek moralny sprawców zdaje się rymować z upadkiem tkanki miejskiej. Autor sugeruje, że zbrodnia nie wydarzyła się w próżni – była wynikiem spotkania dwóch wypalonych jednostek w środowisku, które przestało oferować jakiekolwiek wartości poza doraźną przyjemnością. Książka doskonale oddaje stan „dryfowania”, w którym znajdowali się Foffo i Prato. To studium nudy, która staje się niebezpieczna, i pustki, którą można wypełnić jedynie ekstremalnym sadyzmem. Lagioia z chirurgiczną precyzją rozcina tkankę włoskiej klasy średniej, pokazując, co kryje się pod fasadą poprawności. Mimo niewątpliwego geniuszu autora, Ciao amore, ciao posiada cechy, które mogą zniechęcać. Styl Lagioii jest ciężki, pełen długich, wielokrotnie złożonych zdań i filozoficznych dygresji. Momentami autor zdaje się zbyt mocno odpływać w stronę eseju, tracąc z oczu samą ofiarę, Lukę Varani, który w pewnych fragmentach staje się jedynie statystą we własnej tragedii. Struktura książki bywa chaotyczna – autor miesza plany czasowe i wątki, co wymaga od czytelnika ogromnego skupienia. To nie jest lektura „do poduszki”; to książka, która fizycznie boli i brudzi. Dla niektórych ta gęstość będzie atutem, dla innych barierą nie do przejścia. Ciao amore, ciao to bolesna lekcja pokory wobec zła, które drzemie w człowieku. Nicola Lagioia stworzył dzieło potężne, które zostaje w głowie na długo po odłożeniu na półkę. To portret pokolenia pozbawionego steru i miasta, które straciło swoją duszę. Ocena 7/10 odzwierciedla uznanie dla kunsztu literackiego i głębi analizy, przy jednoczesnym zaznaczeniu, że jest to lektura skrajnie pesymistyczna i trudna w odbiorze. Jeśli jednak szukacie reportażu, który nie daje prostych odpowiedzi i zagląda w najciemniejsze zakamarki ludzkiej psychiki, jest to pozycja obowiązkowa. To literacki nokaut, po którym trudno dojść do siebie.