Ciągłość i zerwanie w historii wiedzy. Narodziny dyskontynuacyjnej koncepcji rozwoju nauki

Klasyczna wizja rozwoju ludzkiej wiedzy oparta jest na pojęciach ewolucji i kumulacji. Z tej perspektywy dzieje nauki mają charakter ciągłego procesu, w którym kolejne teorie wynikają z teorii już istniejących, będąc ich doskonalszym sformułowaniem bądź uogólnieniem. W XX w. powstała jednak odmienna koncepcja, w myśl której rozwój nauki ma charakter nieciągły, przerywany rewolucjami, zerwaniami i mutacjami, prowadzącymi do głębokiej rewizji w ludzkim postrzeganiu i opisywaniu świata. W takim ujęciu historia nauki byłaby serią następujących po sobie struktur myślenia, paradygmatów czy typów racjonalności, które charakteryzowałaby niewspółmierność i nieprzekładalność. Niniejsza monografia jest próbą opisu kształtowania się tej koncepcji w pierwszej połowie XX w. w ramach frankofońskiej tradycji filozofii i historii nauki reprezentowanej m.in. przez G. Bachelarda, A. Koyré’ego i G. Canguilhema. Oprócz ukazania szerokiego pola intelektualnego, w ramach którego powstawała ta koncepcja, przedstawione zostają jej najważniejsze propozycje epistemologiczne i metodologiczne oraz wynikające z niej, czasem ryzykowne, konsekwencje.