Miałem kiedyś okazję słyszeć rozmowę kardiochirurga z pacjentem, u którego pojawiły się dość poważne powikłania po operacji serca. Lekarz starał się go pocieszyć. Na to się nie umiera - powiedział. - No, chyba że na krótko - dodał prędko. W pierwszej chwili zdanie to wydało mi się niezbyt mądre, a nawet dość cyniczne. Prawdziwy przedstawiciel psychologii pozytywnej – pomyślałem nie bez szczypty ironii. W kilka chwil później uświadomiłem sobie jednak, że zdanie to apeluje do najbardziej fundamentalnych i najbardziej złudnych tęsknot egzystencjalnych (a może słuszniej mówić o egzystencjalnych nadziejach),jakie noszą w sobie ludzie. Przede wszystkim, tęsknoty do nieśmiertelności. Nieważne, czy pojmowanej realnie, czy tylko symbolicznie. Jeśli już muszę umierać, to najlepiej nie na zawsze. Jeśli już trzeba umrzeć, to może nie ze wszystkim. Jak u Horacego: non omnis moriar. Tęsknota ta znajduje wyraz w rozlicznych wierzeniach o zmartwychwstaniu, o reinkarnacji, wprost o nieśmiertelności (jeśli już nie ciała, to choćby duszy). Jest jej pełno w opowieściach ludowych o tych co umarli, ale wrócili z zaświatów, o sensacyjnie przerwanych pogrzebach, bo zmarły właśnie się ocknął. Ale pojawia się też w wielu fascynujących skądinąd historiach o życiu po życiu, o tunelach, przez które się przechodzi umierając, o przewijaniu się „taśmy pamięci” w obliczu śmierci itd. Opowieści o tym znajdziemy w każdej księgarni z literaturą ezoteryczną. Leżą obok ksiąg o duchach, o wychodzeniu z ciała, o przepowiedniach i o wielu, wielu innych podobnych rzeczach. Ktoś to jednak czyta... Znamienny jest też język, w jakim mówi się i pisze na temat śmierci i umierania. Jest to język ckliwy albo patetyczny. Tajemnica śmierci, misterium śmierci, majestat śmierci i inne podobne są na porządku dziennym, ale na czym ten majestat, to misterium czy owa tajemnica polegają – ani słowa. A zaraz obok ckliwe eufemizmy o rozstawaniu się z życiem, o odejściu, o powołaniu przed boskie oblicza... W przewrotny sposób przypomina to słynne pytanie Stanisława Jerzego Leca: a może śmierć jest bytem pozbawionym anegdoty? Czytałem kiedyś opracowanie poświęcone zawartości czarnych skrzynek z samolotów, które uległy katastrofom. Szczególnie interesujące jest to, co dotyczy ostatnich nagranych słów załogi – tuż przed uderzeniem w ziemię, albo tuż przed zderzeniem się z innym samolotem, albo (w przypadku samolotów wojskowych) natychmiast po zestrzeleniu. Nie były to modlitwy, nie było to „przewijanie wspomnień”. Były to, wypowiadane w różnych językach, odpowiedniki polskiego O k...a! Mało majestatyczne, prawda? Niezbyt ckliwe. Dość pospolite. Być może dlatego, że w konfrontacji bezpośredniej ze śmiercią nie potrafimy uwolnić się od pełnego trwogi pytania – raz jeszcze zacytuję Stanisława Jerzego Leca: Co śmierci po nas? Trwoga jest niezbyt majestatyczna. Tak jak samotność. A w umieraniu najstraszniejsze wydaje mi się to, że człowiek jest zdany tylko na siebie – można powtórzyć za Vladimirem Nabokovem.
Szczegóły
- Rok wydania
- 2008
- Wydawnictwo
- Charaktery
- Język
- polski
- Format
- papier
- Gatunek
- czasopisma
- ISBN
- 1427695X
Inne książki autora
(181)Opinie czytelników
Oceń tę książkę
Kiedy przeczytana?
Oceniona książka trafi na półkę Przeczytane.
Dodaj „Charaktery 10 (155) / październik 2008" do swojej półki
Załóż darmowe konto i miej swoje lektury, oceny oraz postępy w jednym miejscu. Dołącz do grona zadowolonych czytelników, którzy już wiedzą, co przeczytali i co chcą przeczytać.
Trzy półki czytelnicze
Przeczytane, Teraz czytam i Chcę przeczytać. Uporządkuj swoje książki w sekundy.
Oceny i recenzje
Skala 1-10, prywatne notatki, ulubione cytaty. Wracaj do swoich opinii kiedy chcesz.
Statystyki i wyzwania
Ustal roczny cel czytelniczy i obserwuj jak rośnie liczba przeczytanych stron.
Rekomendacje i grafiki
Odkrywaj kolejne tytuły i generuj estetyczne podsumowania roku w książkach.