Byliśmy głupi

Bardzo ciekawa spowiedź jednego z aktorów „Okrągłego stołu” i opozycji demokratycznej. Redaktora naczelnego pierwszego za komuny świeckiego miesięcznika opozycyjnego „Res publica” (od 1987 r.). Po przeszło 25 latach od początku przemian autor dostrzegł wiele błędów, których dopuściło się środowisko solidarnościowe i bliskie mu związane później z Unią Wolności. Obrywa się prawie wszystkim, Wałęsie (za rok 1990),Mazowieckiemu (za kandydowanie na prezydenta),Geremkowi (nic nie wygrał),Kuroniowi (był złym ministrem),Kaczyńskim (do 90-roku trzeciorzędnym działaczom opozycji) – m.in. za umiejętność jedynie psucia i szczucia ludzi na siebie, wiecznemu opozycjoniście Bugajowi (za krytykę bez alternatywnych opcji),Rokicie (wszystko przegrał). Pokazuje, że wszyscy byli bardziej gotowi do dyskusji o wartościach czy zasadach toczenia dyskursu, niż do rozwiązywania realnych problemów. Chłopi – zachowali własność prywatną, więc sobie poradzą. Upadek wielkich fabryk i bezrobocie ich pracowników – naturalna konsekwencja przemian, PGR-y – to samo. Pokonana komuna miała się nie odrodzić – wkrótce ich pokonała pod nowym szyldem, gdy oni walczyli z nacjonalizmem, wówczas bardzo skromnym i słabym w porównaniu z obecnymi czasami. Lęk przed słowami ojczyzna i patriotyzm czy naród0 zaowocował zawłaszczeniem ich przez najgorszych pogrobowców endecji. Kościół, który w latach 80-tych przejął od nielegalnej „Solidarności” funkcję opozycji politycznej, postanowił odebrać za to zapłatę w czwórnasób, wpływając na polityków i bezpośrednio i pośrednio, poprzez popieranie prawicy w wyborach. Słowem mądry Polak – tu profesor Król – po szkodzie. Ale nie do końca. Widać, że erozja więzi koleżeńskich dawnych opozycjonistów ciągle bardziej go zajmowała niż dekompozycja społeczeństwa i pogorszenie sytuacji najgorzej sytuowanych grup pracowniczych. W końcu nie dopuścili do ukształtowania się ich liderów po 1989 roku, a nadto utrudnili walkę o postulaty za pomocą protestów stosowanych przez samą „Solidarność”. Tym niemniej bardzo ciekawa książka, warta lektury.