Bohater naszych czasów

Brutalna rozprawa Lermontowa z bohaterem romantycznym – czy raczej z jego wykoślawioną, nihilistyczną wersją. Głębi i wiarygodności psychologicznej mogliby się od Lermontowa uczyć współcześni twórcy, malujący zazwyczaj portrety czarno-białe. Tymczasem Pieczorin ujawnia w swym wnętrzu ciąg doświadczeń składający się na całą paletę kolorów, która pozwala go częściowo zrozumieć – choć nigdy usprawiedliwić. Kilkadziesiąt lat po Pieczorinie podobne objawy chorobowe dawał Leon Płoszowski. Płoszowskiego toczyła jednak choroba woli, u Pieczorina infekcja sięgnęła zaś samego jądra – duszy. Człowiek we własnym mniemaniu zbędny najlepiej zrobiłby, odsuwając się od świata. Wówczas pozbawiłby się jednak jedynej racji istnienia – silnych emocji innych, których wzbudzanie przychodzi mu z taką łatwością. Literacko jest bardzo dobrze. Już pierwsze ustępy i opisy kaukaskiej przyrody dają pojęcie o rozmiarach talentu autora. Ale i dają złudzenie bohatera, z którym siłą przyzwyczajenia będzie się można identyfikować. Z tym większym zdumieniem przychodzi się jednak przekonać, że nie można. Że absolutnie się nie da.