Big Mac

Mały zbiorek opowiadań z początku XXI wieku; kolejny Żadan bardzo „żadanowy” i „stasiukowy” zarazem, widać ten styl jest już zrośnięty z pisarzem w każdym jego utworze. „Żadanowy” jest motyw podróżowania w towarzystwie różnych dziwnych obwiesi, specyficzne słowne poczucie humoru, jakby wprost z filmów Jarmusha i pociąg do udergroundu. Na przykład pytamy pana Balanescu czy wszyscy u nich piją tylko mleko – on odpowiada, „tylko ja, reszta bierze narkotyki”. „Stasiukowe” zaś wydają mi się przebłyski liryzmu, przedstawienie życia jako trwania i obserwowania biegu wydarzeń – ot tak po prostu: „płyniesz przez tę rzekę i starasz się nie utopić nikogo”, podróże przed siebie a tak naprawdę w głąb siebie. I tak jak prawie każdy dobry przepis zaczyna się od pokrojenia i zeszklenia cebulki, tak życiowe historie narratora niemal zawsze zawierają moment, kiedy ktoś kiedyś idzie na dworzec. I to jest kluczowe w tych krótkich opowiadaniach o wiecznej wędrówce, cygańskim wałęsaniu się pozornie bez celu i sensu z muzyką i alkoholem w tle. Bohaterowie odbijają się od jednej do drugiej odjechanej w stylu Bałkanicy akcji, gdzie pierwsze skrzypce grają piwo zaprawiane wódką, zioło i różne tabletki, a jeśli w powietrzu unosi się „przyjemny zapach tequili i rzygowin” – od razu wiadomo, że to miłe miejsce! W opowieściach pachnie świeżo zdobytym, wyłonionym zza żelaznej kurtyny Zachodem, w tle jeszcze jakby słychać hałas od walącego się Muru Berlińskiego. Słowianin patrzy na Berlin czy Wiedeń jeszcze bardzo świeżym, zachłannym ale też mocno specyficznym wzrokiem. Na przykład zachłyśnięcie się kolorowym, undergroundowym Berlinem, pełnym Turków, Arabów, prostytutek i mnóstwa narodowości rodzi przewrotne pytanie - ciekawe, czy są tu Niemcy? Jest więc tragikomicznie, outsajdersko, antysystemowo, z nutą absurdu i szaleństwa ale też troszkę łzawo, wschodnioeuropejsko i bardzo pięknie – z takim trudnym do uchwycenia i zakrytym dla przesyconych konsumpcjonizmem oczu urokiem. A przy okazji - posłuchanie Lou Reeda czy Buddiego Richa to czysta radość!