Berta Isla

Javier Marias to znany i ceniony hiszpański pisarz, z którego dziełem spotkałem się dopiero teraz za sprawą powieści, która spędziła kilka ładnych lat na półce Chcę przeczytać. Jej czas jednak niezawodnie nadszedł i była to znakomita lektura. Berta Isla to wysublimowana powieść psychologiczna podejmująca temat w tego typu literaturze niespotykany. Temat szpiega eksplorują głównie tacy pisarze jak Ludlum czy Le Care lub filmy z Jamesem Bondem. I to one kształtują powszechne wyobrażenia o pracownikach wywiadu. Jakże inne jest spojrzenie hiszpańskiego pisarza, jakże głębsze, bardziej złożone i niesłychanie bardziej ludzkie. Elegancka proza Mariasa swym wytwornym stylem przypominająca Paula Austera pokazuje rzeczywistość w taki sposób, że dla większości czytelników będzie to zaskoczeniem. Akcja powieści toczy się raczej nieśpiesznie, choć są w niej i momenty przyprawiające o bicie serca. Narracja części rozdziałów prowadzona jest trzecioosobowo, w części zaś, głównie środkowej i ostatnim rozdziale pierwszoosobowym narratorem jest tytułowa Berta Isla, żona pracownika brytyjskiego wywiadu Thomasa Nevinsona, którego życie i działanie postrzegamy głównie przez pryzmat jej przeżyć. Żeby było jasne: zapomnijcie o agencie 007, szpiegu i zabójcy z ludzkich uczuć znającego tylko seks. Tego ostatniego w życiu obojga bohaterów też nie brakuje (choć uprzedzę, że pikantnych opisów tu nie znajdziecie). Ale nie są to wyprane z emocji, zimne podboje Jamesa Bonda. JM pokazuje świat szpiega od zupełnie innej strony: osobistych wrażeń, wśród których są i lęk i niepewność czekających na jego powrót bliskich. Pokazuje też konsekwencje, jakie dla ludzkiej psychiki niesie takie życie. I to ogromna zasługa tej powieści.