Austeria

Austeria to nic innego jak karczma, w tym przypadku prowadzona przez Żyda, starego Taga, na obrzeżach małego miasteczka w Galicji Wschodniej. Już po wybuchu I wojny światowej, w letni dzień 1914 roku, podczas ofensywy rosyjskiej staje się ona centrum żydowskiego (i nie tylko) życia całej miejscowości. A właściwie to mikroświatem, powoli przechodzącym do historii. Bogaty, plastyczny język Stryjkowskiego pozwala nam poznać wszystkich bohaterów dnia, a w retrospekcjach – także ich historie. Niekoniecznie chronologicznie, ale zawsze we właściwym czasie. Dzięki nim powoli i systematycznie można zapoznać się z życiem całego miasteczka przed wojną oraz funkcjonowaniem i wzajemnymi relacjami wszystkich jego narodowych i religijnych społeczności. Mamy zatem wielu Żydów, różniących się zarówno zawodami, stopniem zamożności, wiekiem, poglądami, życiorysami, zapatrywaniami politycznymi a nawet religijnymi. Oprócz nich pojawiają się ukraińskie (rusińskie) służące, przede wszystkim Jewdocha oraz polski ksiądz katolicki – katecheta. A także zabłąkani węgierscy huzarzy, z których jeden odegra pewną rolę w wydarzeniach wieczoru. W opowieściach występują również Kozacy i wojsko rosyjskie. Wisienką na torcie jest opis chasydów towarzyszących cadykowi z Żydaczowa oraz ich rodzin. Tutaj autor nawet dostosował swój język do ich mistycyzmu, rytmicznych opowieści, modlitw i tańców. To chyba najbarwniejsze fragmenty powieści i - niestety – najbardziej egzotyczne dla współczesnego czytelnika. Goście austerii uciekają z miasta przez Rosjanami, a szczególnie ich kawalerią – Kozakami, skorymi do pogromu Żydów. Gdy wreszcie dochodzi do opanowania przez nich miasta okazuje się, że wywołuje to różne reakcje i postawy, bardzo dobrze opisane i przedstawione przez autora. A wszystko spina postać starego Taga, spierającego się z samym sobą, rodziną, wszystkim gośćmi oraz Bogiem. Prawego i mądrego. Znakomita książka, napisana pięknym językiem przez świadka pamiętającego tamte wydarzenia i społeczność, z której się wywodził. Dodatkowo wysłuchana jako audiobook w rewelacyjnej interpretacji Kazimierza Kaczora.