Aleja włókniarek

Książka jest świetnym reportażem poświęconym łódzkiemu przemysłowi włókienniczemu i roli w nim kobiet. Dzisiaj już wiele osób nie ma świadomości, czym dla ziem polskich była Łódź, jak duże i ważne to było miasto oraz jakie przemiany społeczne i gospodarcze w niej się odbywały. Swoją opowieść autorka zaczyna od dziewiętnastego wieku, skupiając się przede wszystkim na historiach kobiet–robotnic pracujących w przemyśle, czyli czymś, co do tej pory było jakoś zaniedbywane przez historiografię, a przynajmniej ja nie trafiłem na fajne opracowanie tego zagadnienia. I choć książka nie jest żadną monografią naukową, to w zasadzie miałem poczucie, iż obcowałem z książką historyczną, która miała jeszcze dodatkowo tę zaletę, że jej narracja była reportażowa – autorka w wielu momentach cytowała dokumenty epoki, pamiętniki albo wspomnienia kobiet, przez co narracja była żywa i łatwo było wyobrazić sobie miejsca i okoliczności przez nie opisywane. A te były naprawdę niełatwe – ja osobiście, nawet jako mężczyzna, nie chciałbym wykonywać pracy, którą one wykonywały, a przecież było to raptem 100–150 lat temu. Książka kapitalnie pokazuje początki przemysłu włókienniczego na ziemiach polskich, rozwój systemu fabrycznego wraz z całym systemem organizacyjnym, który się z nim wiązał, a przede wszystkim skutki, do jakich prowadziły liche warunki pracy, nieludzkie okoliczności mieszkania, życie o głodzie i ciągłym zmęczeniu – a wszystko to w zamian za wynagrodzenie, które pozwalało ledwo egzystować. I wszystko to było akceptowane przez elity, które nie dostrzegały konieczności realnego zabezpieczenia pracowników fabryk. Autorka opisuje też, w jaki sposób kobiety walczyły o polepszenie swojej sytuacji społecznej i ekonomicznej – bunty i strajki początku XX wieku. Dalej przechodzi do okresu PRL-u, czyli momentów historii, gdzie władza przynajmniej teoretycznie deklarowała zwrócenie uwagi na rolę pracowników fizycznych i otoczenie ich większą opieką, niemniej jednak, jak pokazała historia, nie wyszło to poza deklaracje. Książka naprawdę dobrze się czyta i polecam ją każdemu, kto chciałby dotknąć historii nie tyle elit, co zwykłych ludzi, ich codzienności i walki o godność. Autorka z niezwykłą wrażliwością oddaje głos kobietom, których losy przez dekady kształtowały przemysłowe oblicze Łodzi, ukazując ich siłę, determinację i codzienne zmagania z przeciwnościami losu.